మల్లూరు హేమాచల క్షేత్రానికి మహర్దశ?
INTRODUCTION:
అది ఒక మహిమాన్విత క్షేత్రం. అక్కడి మూల విగ్రహాన్ని తాకితే మనిషి చర్మాన్ని స్పర్శించిన అనుభూతి కలుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం. అడవుల మధ్య, కొండల నడుమ, గోదావరి పరివాహక ప్రాంతానికి సమీపంలో కొలువైన ములుగు జిల్లా మంగపేట మండలంలోని మల్లూరు హేమాచల శ్రీ లక్ష్మీనృసింహస్వామి క్షేత్రం అభివృద్ధికి కొత్త ఊపిరి లభిస్తోంది. ఆలయ ప్రాచీనత, ప్రత్యేకమైన మూలవిరాట్, చింతామణి జలధార, కొండలు–అడవుల సహజ సౌందర్యాన్ని కాపాడుతూ భక్తులకు ఆధునిక మౌలిక సదుపాయాలు కల్పించే దిశగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రణాళికలు రూపొందిస్తోంది. ములుగు ఎమ్మెల్యే, రాష్ట్ర పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి సీతక్క ఈ ఆలయ అభివృద్ధి విషయంలో అధికారులతో లోతుగా చర్చించడంతో ఈ ప్రాంత వాసుల్లో కొత్త ఆశలు చిగురిస్తున్నాయి. అంతేకాకుండా ఆలయ చరిత్ర, ప్రత్యేకతలు, ఇతరత్రా అంశాలపై రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఆసక్తి వ్యక్తమవుతోంది. ఆ విషయాలను వెల్లడించేదే ఈ విశ్లేషణ.
ANALYTICAL VIEW:
ఈ ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?
మల్లూరు హేమాచల లక్ష్మీనృసింహస్వామి ఆలయం వరంగల్ నగరం నుంచి సుమారు 130 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వరంగల్ నుంచి ములుగు/ఏటూరునాగారం దారిలో వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. మంగపేట గ్రామం నుంచి ఆలయం వరకు మరో సుమారు 4 కి.మీ. అడవి ప్రాంతం గుండా వెళ్లాలి. మంగపేట ఏటూరునాగారం–భద్రాచలం ప్రధాన రహదారిపై ఉండటంతో అక్కడివరకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది. మంగపేట నుంచి ఆలయానికి సొంత వాహనం లేదా ఆటోలో వెళ్లవచ్చు. ఆలయం కొండ పైన ఉంటుంది. అక్కడికి చేరుకునేందుకు మెట్ల మార్గం ఉంది.
ప్రస్తుతం ఆలయ పరిసరాల్లో ఉన్న సౌకర్యాలు
ఇది నగరంలోని పెద్ద ఆలయాల తరహాలో పూర్తిస్థాయి వసతులు ఉన్న ప్రాంతం కాదు. అడవి, కొండ ప్రాంతంలో ఉన్న సహజ క్షేత్రం కావడం వల్ల సౌకర్యాలు కొంత పరిమితంగానే ఉన్నాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో మాత్రమే అన్నదానం/ప్రసాదం అందుబాట్లో ఉంటుంది. పార్కింగ్కు కూడా పరిమిత సదుపాయమే ఉంది. పెద్ద హోటళ్లు లేదా వసతి గృహాల సదుపాయం ప్రస్తుతం లేదు. అందుకే కుటుంబంతో వెళ్లేవారు నీరు, అవసరమైన ఆహారం, ఇతర వ్యక్తిగత అవసరాలను ముందుగానే సిద్ధం చేసుకుని వెళ్తుంటారు. అటవీ ప్రాంతం కాబట్టి ఇక్కడికి రాత్రి పూట వెళ్లడం సురక్షితం కాదు. ఆలయానికి ఉదయాన్నే చేరుకుని మధ్యాహ్నానికి తిరుగు ప్రయాణం ప్రారంభిస్తే మంచిది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం దృష్టి
ములుగు జిల్లా మంగపేట మండలంలోని మల్లూరు హేమాచల శ్రీ లక్ష్మీనృసింహస్వామి దేవాలయాన్ని సమగ్రంగా అభివృద్ధి చేయడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కొత్త ప్రణాళికను సిద్ధం చేస్తోంది. కళ్యాణ మండపం, డార్మిటరీ, అన్నదాన సత్రం తదితర కొత్త సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేసే సమగ్ర ప్రణాళికను పరిశీలిస్తోంది. ప్రస్తుతం ఉన్న సౌకర్యాలు భక్తుల అవసరాలకు సరిపోవడం లేదనే ఉద్దేశంతోనే కొత్త అభివృద్ధి ప్రణాళిక వస్తోంది. పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి సీతక్క సెప్టెంబర్ 19న హైదరాబాద్లోని సచివాలయంలో మల్లూరు ఆలయ అభివృద్ధిపై అధికారులతో సమీక్ష నిర్వహించారు. దేవాదాయ శాఖ కమిషనర్ హనుమంతరావు, ఆర్కిటెక్టులు, ఇతర అధికారులు పాల్గొన్నారు. ఆలయ ప్రస్తుత పరిస్థితి, భక్తుల రాకపోకలు, ఉన్న సౌకర్యాలు, భవిష్యత్ అవసరాలపై చర్చించారు.
భక్తుల కోసం కొత్త మౌలిక సదుపాయాలు
ప్రాథమికంగా కళ్యాణ మండపం, డార్మిటరీ, అన్నదాన సత్రం భక్తులకు అవసరమైన ఇతర మౌలిక వసతులు కల్పించడంపై యోచించారు. కేవలం ఆలయ నిర్మాణాన్ని కాకుండా, భక్తుల యాత్రకు అవసరమైన మొత్తం సదుపాయాల వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయడం లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది. అభివృద్ధి పేరుతో ప్రస్తుత ఆలయ నిర్మాణానికి ఎలాంటి నష్టం కలగకుండా చూడాలని మంత్రి స్పష్టం చేశారు. మల్లూరు క్షేత్ర చారిత్రక, ఆధ్యాత్మిక, భౌగోళిక ప్రత్యేకతలను పరిగణనలోకి తీసుకుని డిజైన్ రూపొందించాలని ఆర్కిటెక్టులకు సూచించారు. తాజా నివేదిక ప్రకారం, మంత్రి సీతక్క, అధికారులు, ఆర్కిటెక్టులు సెప్టెంబర్ 25న మల్లూరు క్షేత్రాన్ని సందర్శించి అక్కడి పరిస్థితులను ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించనున్నారు. ఆ పరిశీలన తరువాత సమగ్ర అభివృద్ధి డిజైన్ను ఖరారు చేయనున్నారు. కొత్త నిర్మాణాలు చేపట్టే ప్రాంతంలో భూమి/రాతి పరిస్థితి, నిర్మాణ సామర్థ్యాన్ని తెలుసుకునేందుకు రాక్ టెస్ట్ నిర్వహించాలని నిర్ణయించారు. ఈ పరీక్ష నివేదిక ఆధారంగా నిర్మాణాలకు సంబంధించిన సాంకేతిక నిర్ణయాలు తీసుకోనున్నారు. తాజా ప్రణాళిక ఆలయ అభివృద్ధి , భక్తుల సౌకర్యాలు , పర్యాటక/వారసత్వ ప్రాధాన్యత అనే మూడు అంశాలను కలిపే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తోంది.
కొత్త ఆలోచన కాదు…
ఇది పూర్తిగా కొత్త ఆలోచన కాదు. గతంలో కూడా మల్లూరు ఆలయ అభివృద్ధికి ప్రభుత్వ స్థాయిలో ప్రతిపాదనలు వచ్చాయి. 2021లో వచ్చిన నివేదిక ప్రకారం, భక్తులు, దాతల సహకారంతో గోపురం, మండపం వంటి పనులు కూడా చేపట్టారు. అప్పట్లో ప్రభుత్వం ఆలయ అభివృద్ధికి ₹4 కోట్ల ప్రణాళిక ప్రకటించినప్పటికీ నిధుల కేటాయింపు జరగలేదని ఆలయ వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. అలాగే 2025 నవంబరులో సుమారు ₹50 కోట్లతో అభివృద్ధి చేయాలని, కేంద్రంలోని PRASHAD, స్వదేశ్ దర్శన్ 2.0, డెస్టినేషన్ డెవలప్మెంట్, రూరల్ టూరిజమ్ క్లస్టర్ డెవలప్మెంట్, ట్రైబల్ సర్క్యూట్ వంటి పథకాల ద్వారా నిధులు సమీకరించే ప్రతిపాదన చేసినట్లు తాజా నివేదిక పేర్కొంది.
గతంలోనే కేంద్రం ప్రత్యేక దృష్టి
తాజా వార్తలు, ములుగు జిల్లా అధికారిక సమాచారం, కేంద్ర పర్యాటక శాఖ వివరాలు, గతంలో వచ్చిన అభివృద్ధి ప్రతిపాదనలను కలిపి చూస్తే మల్లూరు హేమాచల లక్ష్మీనృసింహస్వామి క్షేత్రాన్ని ఆలయ పరిరక్షణతో పాటు ఆధ్యాత్మిక–పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేసే ప్రయత్నం ఇప్పుడు మరో దశలోకి వెళ్లినట్లు కనిపిస్తోంది. మల్లూరు–మేడారం–లక్నవరం–రామప్పలను ఒకే పర్యాటక వలయంగా అభివృద్ధి చేయడానికి బలమైన భౌగోళిక, ఆధ్యాత్మిక, చారిత్రక, ప్రకృతి పర్యాటక ఆధారం ఇప్పటికే ఉంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం గతంలోనే ములుగు ప్రాంతానికి ట్రైబల్ సర్క్యూట్ను మంజూరు చేసింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం 2017లోనే ములుగు, లక్నవరం, మేడారం, తాడ్వాయి, మల్లూరు, బొగత వాటర్ఫాల్స్ను కలుపుతూ ట్రైబల్ సర్క్యూట్ కింద సమగ్ర పర్యాటక అభివృద్ధికి సుమారు ₹75.88 కోట్లను మంజూరు చేసింది. అంటే మల్లూరును ఇతర ములుగు పర్యాటక ప్రాంతాలతో కలిపే ఆలోచనకు ఇప్పటికే కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టు చరిత్ర ఉంది. కేంద్ర పర్యాటక శాఖ అధికారిక సమాచారం ప్రకారం రామప్ప ఆలయ అభివృద్ధికి ₹62 కోట్లు ప్రసాద్ కింద మంజూరయ్యాయి.
మల్లూరు క్షేత్ర ప్రత్యేకత ఏమిటి?
మల్లూరు ఆలయం అడవి మధ్యలో ఉంది. ఆలయంలోని శ్రీ నరసింహస్వామి మూలవిరాట్ సుమారు 10 అడుగుల ఎత్తు కలిగి ఉన్నట్లు జిల్లా అధికారిక సమాచారం పేర్కొంటోంది. విగ్రహం ఉదర భాగం మానవ చర్మంలా మృదువుగా ఉంటుందనే విశ్వాసం భక్తుల్లో ఉంది.ఆలయానికి సుమారు 60 అడుగుల ధ్వజస్తంభం, సమీపంలో రాతితో ఏర్పడిన ఉగ్ర ఆంజనేయస్వామి విగ్రహం, కొండపై నుంచి నిరంతరం ప్రవహించే జలధార వంటి ప్రత్యేకతలు ఉన్నాయి. గోదావరి పుష్కరాల సందర్భంగా 2003లో ఆలయానికి పునరుద్ధరణ పనులు జరిగాయి. మల్లూరు ప్రత్యేకత ఆలయంతో మాత్రమే పరిమితం కాదు. చుట్టూ ఉన్న కొండలు, గుట్టలు, అడవులు, జలధారలు ఈ ప్రాంతానికి సహజ పర్యాటక ఆకర్షణను కూడా ఇస్తున్నాయి. ప్రత్యేకంగా చింతామణి జలధార/జలపాతం ఈ ప్రాంతంలో ప్రస్తావించబడే మరో ముఖ్య ఆకర్షణ. 2026 మార్చిలో మల్లూరు ఆలయాన్ని సందర్శించిన మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి కూడా ఆలయ పరిసర ప్రాంతాలు, చింతామణి జలపాతాన్ని పరిశీలించి, ఆలయాన్ని అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరాన్ని ప్రస్తావించారు. గోదావరి పరివాహక ప్రాంతంలోని ఆలయాలను కలుపుతూ టెంపుల్ టూరిజాన్ని అభివృద్ధి చేసే ఆలోచనను కూడా ఆయన వెల్లడించారు.
PRASHADకు మల్లూరు ఎందుకు సరిపోవచ్చు?
PRASHAD పథకం ప్రధానంగా తీర్థయాత్ర, ఆధ్యాత్మిక మరియు వారసత్వ ప్రాంతాల్లో సమగ్ర పర్యాటక మౌలిక వసతులు కల్పించడాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.కేంద్ర మార్గదర్శకాల్లో భక్తుల వేచి ఉండే ప్రదేశాలు, పార్కింగ్, పర్యాటక సమాచార కేంద్రాలు, చివరి దశ రవాణా సౌకర్యాలు, పారిశుధ్యం, వ్యర్థాల నిర్వహణ, భద్రత, వెలుగులు, వసతి, వర్షపు నీటి సంరక్షణ వంటి అంశాలు కూడా ఉన్నాయి.అందువల్ల మల్లూరుకు ప్రతిపాదిస్తున్న కళ్యాణ మండపం, డార్మిటరీ, అన్నదాన సత్రం, రహదారులు, పార్కింగ్, పారిశుధ్యం, భక్తుల సౌకర్యాలు, పర్యాటక సమాచార వ్యవస్థ వంటి అంశాలను ఒకే సమగ్ర డీపీఆర్లో అనుసంధానించే అవకాశం ఉంది.
మల్లూరుకు ఇప్పుడు అవసరమైన మాస్టర్ ప్లాన్
మల్లూరు అభివృద్ధి విజయవంతం కావాలంటే కేవలం ఆలయ ప్రాంగణంలో కొత్త భవనాలు నిర్మించడం సరిపోదు. మొత్తం ప్రాంతాన్ని ఒక సమగ్ర యాత్రిక–పర్యాటక ప్రాంతంగా చూడాల్సి ఉంటుంది.
మంగపేట నుంచి ఆలయం వరకు రహదారి, రవాణా, పార్కింగ్ ప్రాంతాలు, భక్తుల వసతి, డార్మిటరీలు, అన్నదాన సత్రం
కళ్యాణ మండపం, తాగునీరు, పారిశుధ్యం, మహిళలు, వృద్ధులు, దివ్యాంగుల కోసం సౌకర్యాలు, క్యూలైన్లు, భక్తుల నియంత్రణ, అటవీ ప్రాంతానికి అనుగుణంగా పర్యావరణ పరిరక్షణ, చింతామణి జలధార అభివృద్ధి, ఉపాలయాల పరిరక్షణ, పర్యాటక సమాచార కేంద్రం, అత్యవసర వైద్య, భద్రతా సదుపాయాలు, చెత్త, మురుగునీటి నిర్వహణ
స్థానిక గిరిజనులు, గ్రామీణ ప్రజలకు ఉపాధి అవకాశాలు వంటి అంశాలను సమన్వయం చేయవచ్చు. మల్లూరుకు నిజమైన మహర్దశ రావాలంటే—కొత్త నిర్మాణాలు రావడం మాత్రమే కాదు; వేల ఏళ్లుగా భక్తి, ప్రకృతి, స్థానిక సంస్కృతితో ముడిపడిన ఈ క్షేత్ర స్వరూపం భవిష్యత్ తరాలకు కూడా చెక్కుచెదరకుండా మిగలడమే అసలు విజయంగా నిలుస్తుంది.
NEWS AT A GLANCE:
https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1765811&lang=2®=48&utm_source=chatgpt.com
- RAVIKANTI SRINIVAS