మాయమవుతున్న దుప్పట్లు రైల్వే శాఖకు ఇక్కట్లు
INTRODUCTIONమాయమవుతున్న దుప్పట్లు, రైల్వే దుప్పట్లు, రైల్వే శాఖ, రైల్వే వార్తలు, రైలు ప్రయాణికులు, రైల్వే బెడ్రోల్స్, రైల్వేలో దుప్పట్లు, రైళ్లలో దుప్పట్లు, రైల్వే సమస్యలు, రైల్వే నిర్వహణ, రైల్వే తాజా వార్తలు, భారతీయ రైల్వే, Indian Railways, Railway News, Railway Blankets, Train Blankets, Railway Bedding, Train Passengers, Railways Latest News
సాధారణంగా ప్రజల్లో భిన్నరకాల మనస్తత్వాలు ఉంటాయి. ఇంకా స్పష్టంగా చెప్పాలంటే ఒక్కరిలోనే వివిధ సందర్భాలలో వేర్వేరు ప్రవర్తనలు కనిపిస్తాయి. అందరిలో చాలా మంచి వ్యక్తిగా కనిపించే వారు అన్ని సందర్భాల్లో మంచిగా నడుచుకుంటారని చెప్పలేం. ఒక్కడే ఉన్నప్పుడు అతనిలో వికృత కోణం బయటపడొచ్చు. అదే విధంగా సాధారణంగా సౌమ్యంగా వుండే వారు గుంపులో ఉన్నప్పుడు దూకుడుగా, దురుసుగా ఉండొచ్చు. సౌకర్యాలు కల్పించాలని కోరుతూ ప్రభుత్వాన్ని అభ్యర్థించే వారు.. తగిన వసతులు లేనప్పుడు తీవ్రంగా విమర్శించేవారు వారే వాటికి గండి కొట్టే సందర్భాలను కూడా ఉంటాయి ప్రజల్లోని ఈ మనసుతోనే మనస్తత్వమే రైల్వే శాఖను ఇప్పుడు తీవ్రంగా ఇబ్బందులకు నష్టాలకు గురి చేసుకుని ఏసీ బోగీలలో కప్పుకోవడానికి అందించే రగ్గులు దుప్పట్లు దిండ్లు మొదలైన వాటిని కొంతమంది ప్రయాణికులు , సిబ్బంది తమతో పాటు తీసుకుపోతుండడంతో రైల్వే శాఖ తీవ్రంగా నష్టపోతోంది.
ANALYSIS
దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో…
దక్షిణ మధ్య రైల్వే తన రైళ్లలో మరిన్ని ఏసీ కోచ్‌లను పెంచుతున్న సమయంలో, మరో రకమైన నష్టంతో ఇబ్బంది పడుతోంది. రైళ్లలో ప్రయాణికులకు అందించే బెడ్‌రోల్ సామగ్రి ప్రతిరోజూ పెద్ద సంఖ్యలో కనిపించకుండా పోతోంది. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా దాఖలు చేసిన ఆర్టీఐ ద్వారా వెల్లడైన వివరాల ప్రకారం, గత నాలుగేళ్లలో SCR పరిధిలోని రైళ్ల నుంచి లక్షకు పైగా లినెన్ వస్తువులు కనిపించకుండా పోయాయి. వీటిలో బెడ్‌షీట్లు, దుప్పట్లు, ముఖం తుడుచుకునే టవల్స్, దిండ్లు, దిండు కవర్లు ఉన్నాయి. వీటి వల్ల రైల్వేకు కోట్ల రూపాయల నష్టం వాటిల్లింది. అంతేకాకుండా, ఏటా ఈ వస్తువుల కొరత గణనీయంగా పెరుగుతుండటం రైల్వే అధికారులను మరింత ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది.
అయితే, ఈ గణాంకాలు SCRలోని మూడు డివిజన్లలో హైదరాబాద్, నాందేడ్ డివిజన్లకు మాత్రమే సంబంధించినవి. రైళ్లలో కనిపించకుండా పోతున్న అనేక వస్తువుల్లో ఉన్ని దుప్పట్లు ప్రధానంగా ఉన్నాయి. లినెన్ వస్తువులు మాయమవుతున్న ఘటనల్లో ఇవి అత్యధికంగా ప్రభావితమైన వస్తువుల్లో ఒకటిగా కనిపిస్తున్నాయి. హైదరాబాద్ డివిజన్‌లో కనిపించకుండా పోయిన ఉన్ని దుప్పట్ల సంఖ్య 2023-24లో 457 నుంచి 2025-26లో 4,258కు పెరిగింది. అంటే కేవలం మూడేళ్లలోనే దాదాపు 1,000 శాతం పెరుగుదల నమోదైంది. ఈ అంశంపై తాజా గణాంకాలు, రైల్వే అధికారుల స్పందనలు, 2026లో ప్రతిపాదించిన చర్యలు, అలాగే ప్రయాణికుల ప్రవర్తనపై లభ్యమయ్యే సామాజిక-మనోవిజ్ఞాన పరిశోధనలను కలిపి చూస్తే ఆసక్తికరమైన చిత్రం కనిపిస్తోంది.
2023–2026లో దేశవ్యాప్తంగా ఎంత లినెన్ మాయమైంది?
ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న దేశవ్యాప్త గణాంకాలు …2022 జనవరి నుంచి 2026 మే వరకు వచ్చిన RTI సమాధానాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. మొత్తం 69 రైల్వే డివిజన్లకు RTIలు పంపగా, 54 డివిజన్లు 16 జోన్ల నుంచి వివరాలు ఇచ్చాయి. కొన్ని డివిజన్లు పూర్తి వివరాలు ఇవ్వలేదు. సౌత్ కౌస్ట్ రైల్వే, కోల్ కతా మెట్రో ఈ లెక్కల్లో లేవు. కాబట్టి ఇవి దేశవ్యాప్తంగా వాస్తవ మొత్తం కంటే తక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
సంవత్సరాల వారీగా సంవత్సరం మాయమైన లినెన్ వస్తువులు 2022 24.83 లక్షలు 2023 29.67 లక్షలు 2024 31.31 లక్షలు 2025 38.81 లక్షలు 2026 జనవరి–మే 2.31 లక్షలు 2023 నుంచి 2026 మే వరకు లెక్కిస్తే సుమారు 1.02 కోట్ల వస్తువులు మాయమైనట్లు ఈ RTI డేటా సూచిస్తోంది. 2022ను కూడా కలిపితే 1.27 కోట్లకు పైగా వస్తువులు మాయమయ్యాయి. 2022తో పోలిస్తే 2025 నాటికి మాయమైన వస్తువుల సంఖ్య 56% పెరిగింది.
IN NUMBERS
ఏ వస్తువులు ఎక్కువగా మాయమయ్యాయి?
2022 జనవరి–2026 మే మొత్తం కాలానికి అందుబాటులో ఉన్న కేటగిరీ వారీ లెక్కలు
..
వస్తువు మాయమైనవి
ఫేస్ టవల్స్ 46.54 లక్షలు,
బెడ్‌షీట్లు 41.13 లక్షలు ,
పిల్లో కవర్లు 23.59 లక్షలు
దుప్పట్లు/బ్లాంకెట్లు 12.95 లక్షలు దిండ్లు 2.76 లక్షలు
అంటే చిన్నగా ఉండి సులభంగా బ్యాగులో పెట్టుకోగల ఫేస్ టవల్స్, బెడ్‌షీట్లు పెద్ద సంఖ్యలో మాయమవుతున్నాయి. అయితే విలువ పరంగా బ్లాంకెట్లు, దిండ్లు కూడా ముఖ్యమైన నష్టం కలిగిస్తున్నాయి.
రైల్వేకు ఎంత నష్టం?
RTI ఆధారంగా ఈ నాలుగేళ్లకు పైగా కాలంలో బెడ్‌రోల్ కాంట్రాక్టర్లకు సుమారు రూ.104.51 కోట్ల నష్టం జరిగినట్లు అంచనా. 54 డివిజన్లలో 14 డివిజన్లు అన్ని లినెన్ కేటగిరీల పూర్తి వివరాలు ఇవ్వలేదు. 9 డివిజన్లు మాయమైన వస్తువుల ఖర్చు వివరాలు ఇవ్వలేదు. అందువల్ల వాస్తవ ఆర్థిక ప్రభావం రూ.104.51 కోట్ల కంటే ఎక్కువగా ఉండవచ్చని ఒక పరిశోధన పేర్కొంది. ఇంకో ముఖ్యమైన విషయం: లినెన్ నిర్వహణ కాంట్రాక్టర్ల బాధ్యతగా ఉండటంతో, కొరతకు సంబంధించిన మొత్తాన్ని వారి బిల్లుల నుంచి రికవరీ చేస్తారు. కొన్ని సందర్భాల్లో కాంట్రాక్టర్లు ఆ మొత్తాన్ని కోచ్ అటెండెంట్ల జీతాల నుంచి కూడా తగ్గిస్తున్నట్లు సిబ్బంది తెలిపారు.
బ్లాంకెట్ల పరిస్థితి ఎందుకు ప్రత్యేకంగా ఆందోళనకరం?
దక్షిణ మధ్య రైల్వే విషయం దీనికి మంచి ఉదాహరణ. హైదరాబాద్ డివిజన్‌లో మాయమైన ఉన్ని దుప్పట్ల కేసులు: 2023–24: 457 , 2025–26: 4,258 అంటే దాదాపు 10 రెట్లు పెరిగాయి. నాందేడ్ డివిజన్‌లో కూడా గత నాలుగేళ్లలో నమోదైన బ్లాంకెట్ కొరతలో దాదాపు 70% గత ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే నమోదైనట్లు తాజా నివేదిక తెలిపింది. సికింద్రాబాద్ డివిజన్ పూర్తి వివరాలు ఇంకా అందకపోవడంతో SCR మొత్తం సంఖ్య మరింత ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
ప్రయాణికులే ఎక్కువగా తీసుకెళ్తున్నారా?
రైల్వే అధికారుల ప్రకారం ప్రధానంగా ప్రయాణికులే తీసుకెళ్తున్నట్లు RTI ఆధారిత నివేదికలో వెల్లడైంది. అయితే ప్రతి మిస్సింగ్ వస్తువును ప్రయాణికుడి దొంగతనంగా నిర్ధారించలేం. రైల్వే కూడా సిబ్బంది కుమ్మక్కైనట్లు నిర్ధారించే ఆధారాలు తమ వద్ద లేవని తెలిపింది. దేశవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ సుమారు 8 లక్షల మంది ఏసీ ప్రయాణికులకు బెడ్‌రోల్ ఇస్తారు. అందులో సుమారు ప్రతి 1,000 మంది ప్రయాణికుల్లో ఒకరు కనీసం ఒక లినెన్ వస్తువుతో వెళ్లిపోతున్నట్లు RTI డేటా ఆధారంగా వేసిన అంచనా. .
ఇది శాతంగా చూస్తే చిన్నదిగా కనిపించినా, రైల్వే పరిమాణం చాలా పెద్దది కావడంతో మొత్తం సంఖ్య లక్షల్లోకి, కోట్లలోకి వెళ్తోంది.
ప్రయాణికులు ఎందుకు ఇలా చేస్తున్నారు?
ప్రతి వస్తువు తీసుకెళ్లే వ్యక్తికి ఒకే కారణం ఉంటుందని చెప్పలేం. అయినప్పటికీ ప్రవర్తనా శాస్త్ర పరిశోధనల్లో కొన్ని సాధారణ కారణాలు కనిపిస్తున్నాయి.
1. “ఇది టికెట్‌లోనే భాగం” అనే భావన ప్రయాణికుడు AC టికెట్ కోసం పెద్ద మొత్తం చెల్లించినందున, బెడ్‌షీట్ లేదా దుప్పటి కూడా తనకు వచ్చిన సౌకర్యమే అనే తప్పుడు హక్కు భావన ఏర్పడవచ్చు. హోటల్ టవల్స్, బెడ్‌షీట్లు వంటి వస్తువులు తీసుకెళ్లే ప్రవర్తనపై జరిగిన పరిశోధనల్లో కూడా “నేను డబ్బు చెల్లించాను కాబట్టి నాకు హక్కుంది” అనే సమర్థించుకునే భావన కనిపించింది.
2. “ఇది ఎవరి వ్యక్తిగత వస్తువు కాదు” అనే భావన మనిషి ఒక వ్యక్తికి చెందిన వస్తువును తీసుకోవడానికి వెనుకాడవచ్చు. కానీ “ఇది రైల్వే ప్రభుత్వ ఆస్తి” అని భావిస్తే వ్యక్తిగత నష్టం ఎవరికీ జరగడం లేదనే భ్రమ ఏర్పడుతుంది. దీనినే మనోవిజ్ఞానంలో psychological distanceతో కొంతవరకు వివరించవచ్చు. ఒక వస్తువు యజమాని మనకు ప్రత్యక్షంగా కనిపించనప్పుడు నైతిక బాధ్యత భావన తగ్గవచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
3. “ఎవరూ పట్టుకోరు” అనే భావన ఇది బహుశా అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం. ప్రయాణికుడికి: “రైలు దిగిపోయిన తర్వాత ఎవరు తనిఖీ చేస్తారు?” అనే నమ్మకం ఉంటే, పట్టుబడే అవకాశం తక్కువగా అనిపిస్తుంది. నేర ప్రవర్తనపై పరిశోధనలు పట్టుబడే అవకాశం, శిక్ష తీవ్రత, సామాజిక నియంత్రణ వంటి అంశాలు ప్రవర్తనను ప్రభావితం చేస్తాయని సూచిస్తున్నాయి.
4. “ఇతరులూ చేస్తున్నారు” అనే సామాజిక ప్రభావం ఒక వ్యక్తికి మరొకరు టవల్ లేదా దుప్పటి తీసుకెళ్లడం కనిపిస్తే, అది తనకు కూడా ఒక రకమైన సామాజిక అనుమతిగా అనిపించవచ్చు. “ఇది సాధారణమే” అనే భావన ఏర్పడితే చిన్న తప్పుగా భావించే అవకాశం ఉంటుంది. పరిశోధనలు perceived social norms మరియు moral disengagement మధ్య సంబంధాన్ని గుర్తించాయి.
5. జ్ఞాపకంగా తీసుకెళ్లాలనే భావన హోటళ్లపై జరిగిన పరిశోధనల్లో కొన్ని వస్తువులను “సావనీర్”గా తీసుకెళ్లడం కూడా ఒక కారణంగా గుర్తించారు. రైలు ప్రయాణంలో కూడా ఇదే మానసిక ధోరణి కొంతమందిలో ఉండే అవకాశం ఉంది.
రైల్వే ఇప్పటికే ఏ చర్యలు తీసుకుంటోంది?
ఈ విషయంలో గతంలోనే రైల్వే బోర్డు సూచనలు ఉన్నాయి.
1. 30 నిమిషాల ముందే లినెన్ తీసుకోవాలి .ప్రయాణికులు దిగే స్టేషన్‌కు కనీసం 30 నిమిషాల ముందే ఉపయోగించిన బెడ్‌రోల్స్‌ను సిబ్బందికి అప్పగించేలా సూచించింది.
2. Coach Mitra App కొన్ని డివిజన్లు Coach Mitra యాప్ ద్వారా: ఏ ప్రయాణికుడు ఎక్కడ ఎక్కాడు? ఏ కోచ్‌లో ఉన్నాడు? ఏ లినెన్ ఇచ్చారు? తిరిగి ఏవి వచ్చాయి? వంటి వివరాలను డిజిటల్‌గా నమోదు చేసే విధానాన్ని ఉపయోగిస్తున్నాయి.
3. CCTV 2026 జూలై నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 13,409 ప్యాసింజర్ కోచ్‌లలో CCTV ఏర్పాటు చేసినట్లు రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. SCRలోనే 947 కోచ్‌లలో CCTV ఉన్నట్లు అధికారిక గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.
4. కాంట్రాక్టర్ సిబ్బందికి పోలీస్ వెరిఫికేషన్ కొన్ని డివిజన్లు కాంట్రాక్టర్ల సిబ్బందికి పోలీసు వెరిఫికేషన్ చేస్తున్నారు. కొన్ని చోట్ల ప్రతి AC కోచ్‌కు ప్రత్యేక అటెండెంట్‌ను నియమిస్తున్నారు.
2026లో రైల్వే అధికారుల కొత్త ఆలోచనలు
2026 జూలైలో ఈ విషయం బయటకు వచ్చిన తర్వాత రైల్వే మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్, అధికారులను పిలిచి దీనిపై ఒక సంస్కరణ/పరిష్కార ప్రణాళిక రూపొందించాలని కోరారు. అధికారులు రెండు నెలల్లో విధానాన్ని రూపొందించేందుకు సమయం కోరినట్లు నివేదిక వెల్లడించింది.
ప్రస్తుతం చర్చలో ఉన్న/కొన్ని చోట్ల అమలవుతున్న ఆలోచనలు
🔹 ప్రతి దుప్పటికి QR కోడ్ ప్రతి: బ్లాంకెట్ బెడ్‌షీట్ టవల్ దిండు కు ప్రత్యేక QR కోడ్ ఇవ్వడం. లాండ్రీ నుంచి మొదలుకొని గోడౌన్ , రైలు ,ప్రయాణికుడికి పంపిణీ, తిరిగి సేకరణ అనే మొత్తం ప్రయాణాన్ని డిజిటల్‌గా ట్రాక్ చేయాలన్నది ప్రతిపాదన. ఇది ప్రస్తుతం ప్రతిపాదన/పరిశీలనలో ఉన్న చర్య
🔹 CCTV + లినెన్ ట్రాకింగ్ కేవలం భద్రత కోసం కాకుండా, లినెన్ ఇచ్చే సమయంలో, తీసుకునే సమయంలో CCTVని ఉపయోగించడం.
🔹 రైలు బయలుదేరే ముందు, తిరిగి వచ్చిన తర్వాత లెక్క జోధ్‌పూర్ వంటి డివిజన్లు ప్రతి రైలు బయలుదేరే ముందు, ప్రయాణం పూర్తయిన తర్వాత లినెన్ సంఖ్యను తనిఖీ చేస్తున్నాయి.
🔹 అటెండెంట్‌కు బాధ్యత ప్రతి AC కోచ్‌కు ఒక ప్రత్యేక అటెండెంట్ ఉండే విధానం కొన్ని డివిజన్లలో అమలులో ఉంది. దీని వల్ల బాధ్యత స్పష్టమవుతుంది.
🔹 RPFకు మరింత అధికారాలు లినెన్ తీసుకెళ్లిన అనుమానిత ప్రయాణికుల సామాను తనిఖీ చేయడం, అవసరమైతే అరెస్టు అధికారాలను RPFకు ఇవ్వడం వంటి అంశాలు కూడా పరిశీలనలో ఉన్నాయని 2026 జూలైలో రైల్వే అధికారులు తెలిపారు. ప్రస్తుతం రైల్వే ఆస్తిని అక్రమంగా స్వాధీనం చేసుకోవడం నేరంగా పరిగణించబడుతుంది.
రైల్వే తీసుకోవాల్సిన మరికొన్ని ఆచరణాత్మక చర్యలపై సూచనలు
1. “బ్లాంకెట్ తీసుకెళ్లకండి” అని రాయడం మాత్రమే సరిపోదు. ప్రస్తుతం ఉన్న హెచ్చరికను మరింత స్పష్టంగా మార్చాలి: “ఈ దుప్పటి భారతీయ రైల్వే ఆస్తి. ఇంటికి తీసుకెళ్లడం చట్టవిరుద్ధం. దయచేసి దిగే ముందు సిబ్బందికి అప్పగించండి.” అని ప్రతి బెడ్‌రోల్‌పై పెద్ద అక్షరాలతో ముద్రించాలి.
2. సానుకూల సామాజిక సందేశం “రోజూ వేలాది మంది ప్రయాణికులు లినెన్‌ను తిరిగి ఇస్తున్నారు” వంటి సందేశాలు ఉపయోగించవచ్చు.
3. చివరి 30 నిమిషాలు కీలకం చాలా దొంగతనాలు ప్రయాణికుడు దిగే సమయంలో జరిగే అవకాశం ఉన్నందున, గమ్యస్థానానికి 30–45 నిమిషాల ముందు అటెండెంట్ ప్రతి బెర్త్ వద్దకు వెళ్లి లినెన్ సేకరించడం మరింత ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది. 4. “లినెన్ రిటర్న్” బటన్ Coach Mitra లేదా Rail Madadలో: “Bedroll returned” అనే ఒక సులభమైన డిజిటల్ నమోదు ఉండాలి. తద్వారా మాన్యువల్ లెక్కలపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.
5. QR కోడ్‌తో “జవాబుదారీతనం” QR కోడ్‌ను కేవలం దొంగను పట్టుకోవడానికి కాకుండా ఏ రైలు, ఏ కోచ్, ఏ స్టేషన్‌లో వస్తువు మాయమైందో గుర్తించడానికి ఉపయోగిస్తే అసలు సమస్య ఎక్కడ ఉందో కూడా తెలుస్తుంది.
6. ప్రయాణికుడిపై మాత్రమే బాధ్యత వేయకూడదు ఇది చాలా ముఖ్యమైనది. లినెన్ మాయమైతే మొత్తం మొత్తాన్ని అటెండెంట్ జీతం నుంచి తీసేయడం మాత్రమే పరిష్కారం కాదు. వ్యవస్థ ప్రతి దశలో ఎక్కడ నియంత్రణ విఫలమైందో గుర్తించాలి.
మరో ముఖ్యమైన అంశం: పరిశుభ్రత కూడా దీనికి సంబంధం కలిగి ఉంది రైల్వే ఇప్పటికే లినెన్ నాణ్యత, పరిశుభ్రతపై చర్యలు తీసుకుంటోంది. అధికారిక సమాచారం ప్రకారం బెడ్‌షీట్, టవల్, పిల్లో కవర్, ఫేస్ టవల్ ప్రతి వినియోగం తర్వాత ఉతికే విధానం ఉంది; దుప్పట్లు కనీసం నెలకు ఒకసారి ఉతకాలని నిబంధన ఉంది.
ఇది ముఖ్యమైనది ఎందుకంటే దొంగతనం తగ్గించడం మాత్రమే కాదు, ప్రయాణికుడికి అందుతున్న లినెన్ నాణ్యతను మెరుగుపరచడం కూడా మొత్తం వ్యవస్థపై ప్రయాణికుడి బాధ్యత భావనను పెంచవచ్చు.
NEWS AT A GLANCE
https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/1-lakh-linen-items-vanish-from-scr-trains-in-4-years-bill-runs-into-crores/amp_articleshow/134495895.cms?utm_source=chatgpt.com
https://www.mirrornow.in/hyderabad-news/south-central-railway-reports-over-1-lakh-linen-items-missing-from-trains-article-156227602?utm_source=chatgpt.com
https://indmedia.in/1-lakh-linen-items-vanish-from
-scr-trains-in-4-years-bill-runs-into-crores-hyderabad-news/?utm_source=chatgpt.com
BY RAVIKANTI SRINIVAS