భారత రక్షణ రంగానికి భారీ ఊతం సరిహద్దుల్లో సైనిక దళాల బలోపేతానికి రూ. 1.1 లక్షల కోట్ల సమీకరణ, ఇందులో 98 శాతం స్వదేశీ పరిశ్రమలకే
తొలి పరిచయ నివేదిక (Introductory Memo):
భారత రక్షణ రంగం ఊపందుకుంటోంది. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన ‘డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్’ (DAC) రూ. 1.1 లక్షల కోట్ల విలువైన రక్షణ పరికరాల సమీకరణకు ఆమోదం తెలిపింది. సెప్టెంబర్ 7, 2026న కేంద్ర హోం మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ అధ్యక్షతన జరిగిన DAC సమావేశంలో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
విశ్లేషణ (Analysis / Analytical View):
కొత్త రకం హై-మొబిలిటీ వాహనాలు, నూతన అధునాతన తేలికపాటి హెలికాప్టర్ల (ALH) కొనుగోలుకు అనుమతి లభించింది. యుద్ద సమర్థతను పెంచడానికి ప్రస్తుతం ఉపయోగిస్తున్న ఫైటర్ జెట్లను ఆధునీకరించనున్నారు. ఈ కొనుగోళ్లలో దాదాపు 98 శాతం స్వదేశీ పరిశ్రమల నుంచే సేకరిస్తున్నట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. ఇది భారతీయ పరిశ్రమలు ఆత్మవిశ్వాసంతో ముందుకు సాగడానికి గొప్ప ప్రోత్సాహాన్ని ఇస్తుంది.
ఆమోదించిన కొనుగోళ్లలో కెమికల్, బైలాజికల్, రేడియోలాజికల్, న్యూక్లియర్ (CBRN) రెక్కీ వాహనాలు, హై మొబిలిటీ వెహికల్స్ (HMVs), అడ్వాన్స్డ్ లైట్ హెలికాప్టర్లు (ALHs), అరుణద్ర రాడార్లు, మెరైన్ గ్యాస్ టర్బైన్లు (MGT), గ్రౌండ్-బేస్డ్ మల్టీ-పర్పస్ జామర్లు మొదలైనవి ఉన్నాయని
వివిధ నివేదికలు చెపుతున్నాయి.
భారత సైన్యం కోసం CBRN రెక్కీ వాహనాలు, హై మొబిలిటీ వాహనాలు (HMV), సెల్ఫ్-ప్రొపెల్డ్ మెకానికల్ మైన్ లేయర్స్ (MML), అడ్వాన్స్డ్ లైట్ హెలికాప్టర్లు (ALH), ట్రాల్ ట్యాంకులు, సర్వత్ర బ్రిడ్జ్ సిస్టమ్ సేకరణకు DAC ‘అక్సెప్టెన్స్ ఆఫ్ నెసెసిటీ’ (AoN – ప్రాథమిక పరిపాలనా ఆమోదం) మంజూరు చేసింది.
ప్రతిపాదిత కొనుగోళ్లకు ‘AoN’ లేదా సూత్రప్రాయంగా పరిపాలనా ఆమోదం తెలపడం అనేది రక్షణ సేకరణ ప్రక్రియలో మొదటి అడుగు. రష్యాకు చెందిన శక్తివంతమైన R-37M సుదూర శ్రేణి ఎయిర్-టు-ఎయిర్ మిస్సైళ్లను ప్రయోగించేందుకు వీలుగా రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ 40 సుఖోయ్ Su-30MKI విమానాలను ఆధునీకరించనుంది. ఇది AWACS విమానాలు, ఆకాశంలోనే ఇంధనాన్ని నింపే విమానాల (ఆరియల్ రీఫ్యూయలర్స్) వంటి శత్రువుల కీలక వైమానిక లక్ష్యాలను దెబ్బతీయడానికి భారత వైమానిక దళానికి బలమైన ఆయుధాన్ని అందిస్తుంది. అంతేకాకుండా, నౌకాదళ యుద్ధనౌకల కోసం స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో 24-28 మెగావాట్ల మెరైన్ గ్యాస్ టర్బైన్ను అభివృద్ధి చేసేందుకు కూడా ఈ ప్రక్రియ ఆమోదం తెలిపింది.
భారత వైమానిక దళం (IAF) కోసం, ఫైటర్లు, రవాణా విమానాలు, హెలికాప్టర్ల యుద్ద పోరాట సామర్థ్యాన్ని పెంచే పలు ప్రతిపాదనలను కౌన్సిల్ ఆమోదించింది. ఇందులో హిందూస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL) ద్వారా 40 Su-30MKIల సమగ్ర మరమ్మతులు (Overhaul) ఉన్నాయి. ఇది గతంలో పిఎస్యు (PSU) ప్రతిపాదించిన దానికంటే రెట్టింపు సంఖ్య. ‘ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్’ కథనం ప్రకారం, భారత వైమానిక దళం ప్రస్తుతం సుమారు 260 Su-30MKI విమానాలను ఉపయోగిస్తోంది, ఇది వారి ప్రధాన ఫైటర్ ఫ్లీట్. మార్చి నెలలోనే Su-30 ఏరో-ఇంజిన్ అగ్రిగేట్ల ఆధునీకరణకు కౌన్సిల్ ఆమోదం తెలిపింది.
భారత వైమానిక దళానికి అత్యంత అవసరమైన సుదూర శ్రేణి ‘బియాండ్-విజువల్-రేంజ్’ (BVR) సామర్థ్యాల్లోని లోటును ఈ ఆమోదం భర్తీ చేస్తుంది; ‘ఆపరేషన్ సింధూర్’ ఈ అవసరాన్ని స్పష్టం చేసింది. రష్యాకు చెందిన R-37M ఎగుమతి వెర్షన్ అయిన RVV-BD మిస్సైళ్లను ప్రయోగించడానికి ఈ సుఖోయ్ విమానాల్లో అవసరమైన మార్పులు చేస్తారు. 510 కేజీల బరువు, 60 కేజీల పేలోడ్తో ఉండే ఈ క్షిపణి 200 కిలోమీటర్ల దూరంలోని లక్ష్యాలను ఛేదించగలదు. దీనిని శత్రువుల AWACS విమానాలు, వైమానిక రీఫ్యూయలర్లను ధ్వంసం చేసేలా రూపొందించారు.
అభివృద్ధి దశలోనే ఉన్న స్వదేశీ ఆస్ట్రా Mk-2 (Astra Mk-2) అనేది ఫైటర్-టు-ఫైటర్ మధ్య ఉపయోగించే తేలికపాటి బివిఆర్ (BVR) క్షిపణి. ఇది సుమారు 155 కేజీల బరువుతో 15 కేజీల వార్హెడ్ను మోసుకెళ్తుంది. పరిమాణం, వార్హెడ్ బరువులోని తేడా వాటి వేర్వేరు పాత్రలను తెలియజేస్తుంది. R-37M అనేది సుదూర పరిధిలోని భారీ విమానాలపై తీవ్ర దాడి చేయడానికి ఉద్దేశించిన ఆయుధం. అయితే ఆస్ట్రా Mk-2 ప్రధానంగా శత్రు ఫైటర్ విమానాలతో నేరుగా పోరాడేందుకు ఉద్దేశించినది.
వైమానిక దళానికి గ్రౌండ్-బేస్డ్ మల్టీ-పర్పస్ జామర్లు కూడా లభించాయి, ఇవి శత్రువుల రాడార్ల సంకేతాలను సమర్థవంతంగా అడ్డుకుంటాయి (జామ్ చేస్తాయి).
నౌకాదళం విషయానికొస్తే, 24-28 మెగావాట్ల సామర్థ్యం ఉన్న మెరైన్ గ్యాస్ టర్బైన్ రూపకల్పన, అభివృద్ధి మరియు సేకరణకు DAC ఆమోదం తెలిపింది. ఈ చోదన వ్యవస్థ (Propulsion system) ద్వారా విదేశీ సరఫరాదారులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. ప్రస్తుతం భారతదేశం తన యుద్ధనౌకల కోసం టర్బైన్లను విదేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకుంటోంది.
ఈ ప్రాజెక్ట్ రక్షణ సేకరణ ప్రక్రియలోని ‘మేక్-I’ విధానంలో ముందుకు సాగే అవకాశం ఉంది. దీని ప్రకారం ప్రభుత్వం స్వదేశీ రూపకల్పన మరియు అభివృద్ధికి నిధులు సమకూరుస్తుంది మరియు ప్రొటోటైప్ వ్యయంలో 70% వరకు భరిస్తుంది. దీనికి రూ. 4,000-5,000 కోట్లు వ్యయం కావచ్చు, ఇందులో నాలుగు ప్రొటోటైప్లు, కనీసం 40 ఇంజిన్ల అవసరం ఉంటుంది.
నేవీకి ఆరుద్ర (Arudhra) రాడార్లు కూడా అందుబాటులోకి రానున్నాయి, ఇవి వేర్వేరు నావల్ ఎయిర్ స్టేషన్లలో ఉన్న పాత ఎయిర్ రూట్ సర్వైలెన్స్ రాడార్ల స్థానంలో చేరతాయి. డీఆర్డీఓ (DRDO) అభివృద్ధి చేసిన ఆరుద్ర 400 కిమీల పరిధి కలిగిన ‘ఫోర్-డైమెన్షనల్ యాక్టివ్ ఫేజ్డ్-అరే రాడార్’. ఇది 300 కిమీ దూరంలోని రెండు చదరపు మీటర్ల లక్ష్యాన్ని కూడా గుర్తించగలదు.
భారత ఆర్మీకి అన్ని రకాల వాతావరణ పరిస్థితుల్లోనూ, క్లిష్టమైన ప్రాంతాలలోనూ సంక్లిష్టమైన మిషన్లను నిర్వహించడానికి HAL నిర్మించిన మరిన్ని ‘ధృవ్’ అడ్వాన్స్డ్ లైట్ హెలికాప్టర్లు అందనున్నాయి. గతంలో, మార్చి 2024 లో 34 ALH Mk-III ల కొనుగోలుకై HALతో రూ. 8,073 కోట్ల ఒప్పందం కుదిరింది.
వీటితో పాటు, సవాలుతో కూడిన భూభాగాల్లో కార్యాచరణ సామర్థ్యాలు, లాజిస్టిక్, కదలికలను మెరుగుపరచడానికి హై-మొబిలిటీ వాహనాలు, కెమికల్, బైలాజికల్, రేడియోలాజికల్, న్యూక్లియర్ (CBRN) రెక్కీ వాహనాలకు ఆమోదం లభించింది. “ఈ వాహనాలు CBRN కారకాలతో కలుషితమైన ప్రాంతాలను గుర్తించడం, పర్యవేక్షించడం మరియు గుర్తించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి”. వేగవంతమైన మైన్-లేయింగ్ కోసం సెల్ఫ్-ప్రొపెల్డ్ మెకానికల్ మైన్ లేయర్లు, ఆపరేషన్ల సమయంలో పోరాట దళాల కదలికలకు “సర్వత్ర బ్రిడ్జ్ సిస్టమ్,” ట్రాల్ ట్యాంకులు ఆమోదించారు.
రక్షణ మంత్రి చేసిన ఈ ప్రకటన స్టాక్ మార్కెట్పై తక్షణ ప్రభావాన్ని చూపింది. ‘ధృవ్’ అడ్వాన్స్డ్ లైట్ హెలికాప్టర్స్ (ALH) ప్రోగ్రామ్కు ప్రధాన తయారీదారు అయిన హిందూస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL) షేర్లు విపరీతంగా పెరిగాయి. అదేవిధంగా CBRN రెక్కీ వాహనాలు, అరుణద్ర రాడార్ (ప్రధాన డెవలపర్), గ్రౌండ్-బేస్డ్ మల్టీ-పర్పస్ జామర్లు మరియు ALH ఏవియానిక్స్ సిస్టమ్లతో సంబంధం ఉన్న భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ (BEL), లార్సెన్ అండ్ టూబ్రో (L&T), భారత్ ఫోర్జ్ షేర్లు లాభపడ్డాయి. భారత్ ఫోర్జ్ కంపెనీ భారత నౌకాదళానికి చెందిన కోల్కతా-క్లాస్ నౌకల కోసం మెరైన్ గ్యాస్ టర్బైన్ జనరేటర్లను సరఫరా చేసే చారిత్రాత్మక ఆర్డర్ను గెలుచుకుంది. ఇది ఆ కంపెనీ రక్షణ నావికా వ్యవస్థలలో పొందిన అతిపెద్ద ఆర్డర్.
News at a Glance:
By the Numbers: The official PIB/Ministry of Defence release dated 7 September 2026
| Parameter | Official figure |
| Total acquisition proposals | ~₹1,10,000 crore |
| Equivalent | ₹1.10 lakh crore |
| Share sourced from Indian industry | ~98% |
| Approx. Indian-industry value | ~₹1,07,800 crore |
| Approx. non-Indian portion | ~₹2,200 crore |
| Date of DAC approval | 7 September 2026 |
| Approving body | Defence Acquisition Council (DAC) |
| Chairman | Rajnath Singh |
| Nature of approval | Acceptance of Necessity (AoN) |
| Services covered | Army + Navy + Air Force |
Previous DAC approvals for comparison
| DAC decision | Date | Approx. value |
| Current package | 7 Sep 2026 | ₹1.10 lakh crore |
| Previous major package | 3 Jul 2026 | ₹52,000 crore |
| 2025 indigenous package | 3 Jul 2025 | ₹1.05 lakh crore |
Academic Insight:
https://mod.gov.in/sites/default/files/Annual-Report-of-MoD-2024-25.pdf
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2307452&lang=1®=3&utm
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2280728&lang=1®=3&utm
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2141835&lang=1®=3&utm
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2307452&lang=1®=3&utm
Social Media Pulse:
https://x.com/SpokespersonMoD/status/2097007230407315665?utm
https://www.instagram.com/p/Dc_ESehCON9/?utm_source=ig_web_button_share_sheet