అలయ్–బలయ్: తెలంగాణ సాంస్కృతిక వారధి
INTRODUCTION
తెలంగాణ సంస్కృతిలో అలయ్-బలయ్కు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. ముఖ్యంగా దసరా రోజు స్నేహితులు, బంధువులు క‌లిసిన‌ప్పుడు కేవలం దూరం నుంచి న‌మ‌స్క‌రించ‌డం, చేతులు క‌ల‌ప‌డం మాత్రమే కాకుండా ఒకరినొకరు కౌగిలించుకోవడం ఈ ప్రాంతంలో ఆన‌వాయితీగా వ‌స్తోంది. అయితే రెండు దశాబ్దాల క్రితం భార‌తీయ జ‌న‌తాపార్టీ నాయ‌కుడు బండారు దత్తాత్రేయ అలయ్-బలయ్ పేరుతో దసరా మ‌రుస‌టి రోజు ఆత్మీయ స‌మ్మేళ‌నాలు ఏర్పాటు చేయ‌డం ప్రారంభించారు. పార్టీలకు అతీతంగా అంద‌రు రాజకీయ ప్ర‌ముఖుల‌నూ, ముఖ్యమంత్రులు, గవర్నర్లు, కేంద్ర మంత్రులు, వివిధ రంగాల్లో ప్ర‌ఖ్యాతి గాంచిన వ్యక్తులను, సినీ నటుల‌ను దీనికి ఆహ్వానిస్తున్నారు. ఈ సంద‌ర్భంగా తెలంగాణ సంస్కృతిని చాటే బోనాలు, బతుకమ్మ, గుస్సాడీ లాంటి వివిధ తెలంగాణ క‌ళారూపాల ప్ర‌ద‌ర్శ‌న‌ల‌ను ఏర్పాటు చేస్తుంటారు. తెలంగాణ వంటకాలతో విందు ఇస్తారు. ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమ సమయంలో ఈ అలయ్-బలయ్ కార్యక్రమం ఎంతో ప్రాధాన్యం సంత‌రించుకుంది. బండారు దత్తాత్రేయ గవర్నర్ బాధ్య‌త‌లు స్వీక‌రించిన‌ప్ప‌టికీ ఆయన కుమార్తె విజయలక్ష్మి ఈ కార్యక్రమ నిర్వహణ బాధ్య‌త‌ను చేపట్టారు. ఈ కార్యక్రమానికి ఆహ్వానం అందుకోవడం ఒక గౌర‌వం అని భావించే స్థితి ఏర్పడింది. తెలంగాణ సంస్కృతిలో భాగ‌మైన అలయ్ బలయ్ ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ప్రాచుర్యంలోకి వ‌చ్చింది. దీనిపై విశ్లేష‌ణ.
ANALYSIS
“అలయ్–బలయ్” అంటే ఏమిటి?
తెలంగాణ పల్లెల్లో, పట్టణాల్లో దసరా సందర్భంలో ఒకరినొకరు కలుసుకున్నప్పుడు ఆప్యాయంగా పలకరించడం, కౌగిలించుకోవడం ఒక సామాజిక సంస్కృతి. ఇది కేవలం “హలో” చెప్పడం కాదు. మనసులు కలవడం, ఆత్మీయతను పంచుకోవడం, పాత విభేదాలను పక్కనపెట్టి స్నేహాన్ని పునరుద్ధరించుకోవడం అనే భావన ఇందులో ఉంది. అయితే భార‌తీయ జ‌న‌తా పార్టీ నాయ‌కుడు బండారు దత్తాత్రేయ ఈ స్థానిక ఆత్మీయతను ఒక పెద్ద సామాజిక వేదికగా మలిచారు.ఆయన స్వయంగా అలయ్–బలయ్‌ను రాజకీయ కార్యక్రమంగా కాకుండా ఆత్మీయ సమ్మేళనం, తెలంగాణ సంస్కృతి–సంప్రదాయాలు, ఆహారపు అలవాట్లను ప్రతిబింబించే వేదికగా మ‌లుస్తూ వ‌చ్చారు.
2005లో ఒక ఆలోచనగా ప్రారంభమై..
అలయ్–బలయ్ కార్యక్రమాన్ని 2005లో బండారు దత్తాత్రేయ ప్రారంభించారు. అనంత‌రం తెలంగాణ ఉద్యమ కాలంలో రాజకీయ విభేదాలకు అతీత‌మైన వేదిక మారింది. 2010లో తెలంగాణ సంస్కృతి ప్రదర్శనకు మారుపేరుగా మారింది. 2020ల‌లో జాతీయ స్థాయి ప్రముఖులు పాల్గొనే సాంస్కృతిక-సామాజిక సమ్మేళనంగా రూపాంత‌రం చెందింది. 2025లో 20వ వార్షికోత్సవం జరిగింది. ఈ సంవత్సరం అక్టోబ‌రు 22న 21వ కార్యక్రమం నిర్వ‌హించ‌డానికి ఏర్పాట్లు ప్రారంభ‌మ‌య్యాయి.
తెలంగాణ ఉద్యమంలో అలయ్–బలయ్ పాత్ర
ఇది అలయ్–బలయ్ చరిత్రలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం. 2005లో కార్యక్రమం ప్రారంభమైనప్పుడు తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన ఉద్యమం ఇంకా కొనసాగుతోంది. వివిధ రాజకీయ పార్టీలు, ప్రజా సంఘాలు, ఉద్యోగ, విద్యార్థి, సాంస్కృతిక సంస్థలు తెలంగాణ అంశంపై తమ తమ వేదికల నుంచి పోరాడుతున్న కాలం అది.
అలాంటి సమయంలో దత్తాత్రేయ ఏర్పాటు చేసిన అలయ్–బలయ్ వేదికపై వివిధ పార్టీలకు చెందిన నాయకులు ఒకే చోట కలుసుకునే అవకాశం ఏర్పడింది. 2024 అలయ్–బలయ్ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి, ఈ కార్యక్రమం తెలంగాణ ఉద్యమ సమయంలో నాయకులు ఒక తాటిపైకి రావడానికి ఉపయోగపడిందని, ఆ స్ఫూర్తి తెలంగాణ జేఏసీ ఏర్పాటుకు కూడా దోహదపడిందని పేర్కొన్నారు
ఎందుకు రాజకీయ నాయకులందరినీ ఆహ్వానిస్తారు?
ఇది దత్తాత్రేయకు చెందిన కార్యక్రమం అయినప్పటికీ, ఆయన నిర్వహణలో కాంగ్రెస్‌, బీఆర్‌ఎస్‌, టీడీపీ, జనసేన, కమ్యూనిస్టు పార్టీలు తదితర రాజకీయ నేపథ్యాల నాయకులు కూడా పాల్గొన్న సందర్భాలు ఉన్నాయి. 2021లోనే ఒకే వేదికపై ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడు, గవర్నర్లు, కేంద్రమంత్రులు, తెలంగాణ మంత్రులు, కేటీఆర్‌, హరీశ్‌రావు, రేవంత్‌రెడ్డి, పవన్‌కల్యాణ్‌ తదితరులు పాల్గొనేలా ఆహ్వానాలు ఇచ్చారు. 2022లో కేరళ గవర్నర్ ఆరిఫ్‌ మహమ్మద్‌ ఖాన్‌, కేంద్రమంత్రి కిషన్‌రెడ్డి, చిరంజీవి, కేకే, కోదండరామ్‌, సీపీఐ నాయకులు తదితరులు పాల్గొన్నారు. 2024లో కూడా వివిధ పార్టీల నాయకులు, గవర్నర్లు, ప్రముఖులు పాల్గొన్నారు . అందువల్ల దీనికి వచ్చిన వ్యక్తుల జాబితాను చూస్తే ఇది కేవలం బీజేపీ అంతర్గత కార్యక్రమం కాదనే దాని సామాజిక స్వరూపం కనిపిస్తుంది. రాజకీయ-సామాజిక పరస్పర సంబంధాలకు ఇది ఒక వేదికగా కూడా పనిచేస్తోంది.
తెలంగాణ సంస్కృతికి ద‌ర్ప‌ణం
అలయ్–బలయ్‌లో మరో ముఖ్యమైన అంశం తెలంగాణ జానపద సంస్కృతిని ప్రదర్శించడం.సాధారణ రాజకీయ సభల మాదిరిగా కేవలం ప్రసంగాలు ఉండవు. వేదికపై, ప్రాంగణంలో తెలంగాణకు చెందిన బతుకమ్మ, బోనాలు, గుస్సాడీ, డప్పు, జానపద గీతాలు, జానపద నృత్యాలు, ఒగ్గుక‌థ వంటి గ్రామీణ జీవనశైలిని ప్రతిబింబించే ప్రదర్శనలు చోటుచేసుకున్నాయి. 2025 కార్యక్రమంలో కూడా తెలంగాణ సంస్కృతి, చరిత్ర, సంప్రదాయాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ఆ ఏడాది కార్యక్రమానికి “ఆపరేషన్‌ సింధూర్‌” థీమ్‌ను జోడించడం కూడా ప్రత్యేకతగా నిలిచింది.
భోజనం ఎందుకు అంత ప్రత్యేకం?
తెలంగాణలో “కలిసి తినడం కూడా ఆత్మీయతే” అనే సామాజిక భావన ఉంది. దత్తాత్రేయ అలయ్–బలయ్ దీనినీ కార్యక్రమంలో భాగం చేశారు. తెలంగాణ సంప్రదాయ వంటకాలను పెద్ద సంఖ్యలో తయారు చేసి అతిథులకు వడ్డించడం కార్యక్రమంలో ఒక ముఖ్య ఆకర్షణగా మారింది. 2016లోనే దాదాపు 40 రకాల వంటకాలు వడ్డించినట్లు ఒక కథనం పేర్కొంది. సర్వపిండి, సకినాలు, మక్కగారెలు, జొన్నరొట్టె, సజ్జరొట్టె, అంబలి, మలీద ముద్దలు వంటి తెలంగాణ వంటకాలతో పాటు మాంసాహార వంటకాలు కూడా వడ్డించినట్లు వివరించింది. 2025లో 86 రకాల వంటకాలు, సుమారు 4,000 కిలోల చికెన్‌, 1,200 కిలోల మటన్‌ వడ్డించినట్లు మీడియా క‌థ‌నాలు నివేదించాయి. అంటే భోజనం ఇక్కడ కేవలం “విందు” కాదు. తెలంగాణ ఇంటి వంటను దేశం నలుమూలల నుంచి వచ్చిన ప్రముఖులకు పరిచయం చేసే సాంస్కృతిక దౌత్యం.
అలయ్–బలయ్‌లో “కౌగిలింత”కు ప్రత్యేక అర్థం
ఈ కార్యక్రమం చిత్రాల్లో ఎక్కువగా కనిపించే దృశ్యం రాజకీయంగా ప్రత్యర్థులైన నాయకులు ఒకరినొకరు కౌగిలించుకోవడం.దత్తాత్రేయ 2022లో దీనిని వివరిస్తూ, వ్యక్తులను కాదు “మనసులను ఆలింగనం చేసుకోవడం” అలయ్–బలయ్ ఉద్దేశమని చెప్పారు. అందువల్ల అలయ్–బలయ్‌లో కౌగిలింత ఒక ఫొటో అవకాశం మాత్రమే కాదు.దాని వెనుక ఉన్న సందేశం. విధానాలు వేరైనా మనుషుల మధ్య సంబంధాలు ఉండవచ్చు. పార్లమెంటులో, అసెంబ్లీలో ఒకరిపై మరొకరు విమర్శలు చేసుకునే నాయకులు పండుగ రోజు ఒకరినొకరు పలకరించుకోవచ్చు.ఇదే ఈ కార్యక్రమ సామాజిక ప్రయోగంగా చూడవచ్చు.
దత్తాత్రేయ గవర్నర్ అయిన తర్వాత బాధ్యత తీసుకున్న విజయలక్ష్మి
బండారు దత్తాత్రేయ గవర్నర్‌గా రాజ్యాంగబద్ధ పదవుల్లో ఉన్న కాలంలో, ప్రత్యక్షంగా రాజకీయ కార్యక్రమాలు నిర్వహించడంలో పరిమితులు ఉండటంతో ఆయన కుమార్తె బండారు విజయలక్ష్మి నిర్వహణ బాధ్యతలను చేపట్టారు.2021లోనే జలవిహార్‌లో జరిగిన కార్యక్రమాన్ని విజయలక్ష్మి ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. 2022లో 18వ కార్యక్రమం కూడా ఆమె ఆధ్వర్యంలో జరిగింది. 2025లో 20వ కార్యక్రమం కూడా అలయ్–బలయ్ ఫౌండేషన్ ఛైర్‌పర్సన్‌ బండారు విజయలక్ష్మి ఆధ్వర్యంలో జరిగింది. దీంతో ఇది ఒక వ్యక్తి నిర్వహించే కార్యక్రమం నుంచి ఒక కుటుంబం కొనసాగిస్తున్న సంస్థాగత సాంస్కృతిక కార్యక్రమంగా మారింది.
ఆహ్వానం అందుకోవడం ఎందుకు ప్రత్యేక గౌరవంగా మారింది?
రెండు దశాబ్దాలుగా ఒకే లక్ష్యంతో కార్యక్రమం కొనసాగడం, ప్రతి సంవత్సరం రాజకీయ, సినీ, సాంస్కృతిక, పారిశ్రామిక, సామాజిక రంగాల ప్రముఖులను ఆహ్వానించడం వల్ల “అలయ్–బలయ్కు ఆహ్వానం” ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపుగా మారింది. 2025 కార్యక్రమంలో మాజీ రాష్ట్రపతి, మాజీ ఉపరాష్ట్రపతి, రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు, గవర్నర్లు, కేంద్రమంత్రులు, మాజీ సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎన్‌.వి. రమణ, సినీ ప్రముఖులు తదితరులు పాల్గొన్నారు. చిరంజీవి 2022లో పాల్గొన్నప్పుడు, ఈ సంప్రదాయాన్ని తెలంగాణ సంస్కృతిలోని ప్రేమ, స్నేహానికి ప్రతీకగా అభివర్ణించారు. 2025లో నాగార్జున, బ్రహ్మానందం వంటి సినీ ప్రముఖులను సన్మానించడం కూడా కార్యక్రమానికి వచ్చిన విస్తృత సామాజిక గుర్తింపును చూపిస్తుంది.
ఈ సంవత్సరం అక్టోబ‌రు 22న హైదరాబాద్‌ ఎగ్జిబిషన్‌ గ్రౌండ్స్‌లో అలయ్ బలయ్ నిర్వ‌హించ త‌ల‌పెట్టారు. దత్తాత్రేయ స్వయంగా ప‌లువురు నాయకులను కలిసి ఆహ్వానిస్తున్నారు.ఏపీ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడును కలిసి ముఖ్య అతిథిగా రావాలని ఆహ్వానించారు. చంద్రబాబు హాజరవుతానని హామీ ఇచ్చారు. కేంద్ర మంత్రులు రాజ్‌నాథ్‌ సింగ్, ప్రహ్లాద్‌ జోషి, అర్జున్‌ రామ్‌ మేఘ్వాల్ ల‌ను ఆహ్వానించారు. బీజేపీ జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శి బీఎల్‌ సంతోష్‌, హరియాణా ముఖ్యమంత్రి నాయబ్‌ సింగ్ సైనీలకు సైతం ఆహ్వాన ప‌త్రిక‌లు అంద‌జేశారు. తెలంగాణ గవర్నర్ శివ ప్రతాప్‌ శుక్లాను దత్తాత్రేయ, విజయలక్ష్మి కలిసి ఆహ్వానించారు.
ఈ ఏడాది ప్రత్యేకత – బతుకమ్మ
ఈసారి అలయ్–బలయ్ ఫౌండేషన్ దసరా కార్యక్రమానికి మాత్రమే పరిమితం కాకుండా బతుకమ్మ వేడుకలను కూడా నిర్వహించింది. అక్టోబర్‌ 10న హైదరాబాద్‌ ఇందిరాపార్క్‌ ధర్నాచౌక్‌ వద్ద ఎంగిలిపూల బతుకమ్మ వేడుకలు నిర్వహించారు. తెలంగాణ గవర్నర్ శివప్రతాప్‌ శుక్లా సతీమణి జానకి శుక్లా, కిషన్‌రెడ్డి సతీమణి కావ్య తదితరులు పాల్గొన్నారు. అలయ్–బలయ్ ఇప్పుడు ఒక్క దసరా రోజు జరిగే సమ్మేళనం మాత్రమే కాకుండా, తెలంగాణ పండుగలు–సంస్కృతి–కళలను విస్తృతంగా ప్రదర్శించే ఒక సాంస్కృతిక వేదికగా విస్తరిస్తోంది.
దత్తాత్రేయ ఆత్మకథలో అలయ్–బలయ్ స్థానం
2025లో ఆయన ఆత్మకథ “ప్రజల కథే నా ఆత్మకథ” పేరుతో తెలుగులో విడుదలైంది. పుస్తకాన్ని మాజీ రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్‌ కోవింద్‌ హైదరాబాద్‌లో ఆవిష్కరించారు. ఈ పుస్తకం కేవలం వ్యక్తిగత జీవిత చరిత్రగా కాకుండా, తన జీవితంలో తనతో పాటు నడిచిన ప్రజల కథగా దత్తాత్రేయ వివరించారు. పుస్తకంలో ఆయన గౌలిగూడలోని సాధారణ జీవితం నుంచి ఎంపీ, కేంద్ర మంత్రి, గవర్నర్ స్థాయికి చేరిన ప్రయాణాన్ని వివరించారు. ఇందులో అలయ్ బలయ్ ప్ర‌స్థావ‌న,చిత్రాలు ఉన్నాయి.
అలయ్–బలయ్ కార్యక్రమానికి ఇంత దీర్ఘాయువు రావడానికి అయిదు కార‌ణాలు క‌నిపిస్తున్నాయి.
- తెలంగాణ సంస్కృతిలోనే మూలాలు
బయట నుంచి తీసుకొచ్చిన కార్యక్రమం కాదు. ప్రజలకు ముందే తెలిసిన ఆత్మీయ పలకరింపు సంప్రదాయాన్నే పెద్ద వేదికగా మార్చారు.
- రాజకీయ విభేదాలకు కొంత విరామం
ప్రతిరోజూ పరస్పరం విమర్శించుకునే నాయకులు ఒకరోజు స్నేహపూర్వకంగా కలుసుకునే అవకాశం.
- ఆహ్వానితుల వైవిధ్యం
రాజకీయ నాయకులతో పాటు గవర్నర్లు, కేంద్ర మంత్రులు, సినీ ప్రముఖులు, న్యాయమూర్తులు, పారిశ్రామికవేత్తలు, కళాకారులు రావడం.
- తెలంగాణ రుచులు, కళలకు వేదిక
భోజనం, జానపద కళలు, పండుగలు, గ్రామీణ సంస్కృతి—వీటిని ఒకే ప్రాంగణంలో చూపించడం.
- నిరంతర నిర్వహణ
2005 నుంచి దాదాపు ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహించడం వల్ల అది ఒక కార్యక్రమం నుంచి ఒక సంప్రదాయంగా మారింది.
అలయ్-బలయ్ తెలంగాణ సంస్కృతికి ఒక బ్రాండ్
గత రెండు దశాబ్దాల పరిణామాన్ని చూస్తే, అలయ్–బలయ్ అనే పదం ఇప్పుడు బండారు దత్తాత్రేయతో విడదీయలేని విధంగా అనుసంధానమైంది. దసరా అంటే జమ్మి చెట్టు, పాలపిట్ట గుర్తుకు వచ్చినట్లే, హైదరాబాద్‌ రాజకీయ-సాంస్కృతిక వర్గాల్లో అలయ్–బలయ్ అంటే దత్తాత్రేయ అనే గుర్తింపు ఏర్పడింది. అయితే అలయ్–బలయ్ అనే సంప్రదాయం దత్తాత్రేయతో ప్రారంభమైనది కాదు. తెలంగాణలోని ఆత్మీయ పలకరింపు సంస్కృతి ముందే ఉంది. దత్తాత్రేయ చేసినది ఆ స్థానిక సామాజిక ఆచారాన్ని ఒక పెద్ద, సంస్థాగత, వార్షిక ప్రజా వేదికగా మలచడం.“రాజకీయంగా ఎవరి దారి వారిదైనా.. పండుగ వేళ మనసులు మాత్రం కలవాలి” అనే తెలంగాణ ఆత్మీయతను బహిరంగ వేదికపైకి తీసుకువచ్చిన కార్యక్రమమే అలయ్–బలయ్ అని చెప్ప‌వ‌చ్చు.
NEWS AT A GLANCE
https://www.v6velugu.com/dattatreya-invites-union-ministers-haryana-cm-to-alai-balai-2026?utm
https://epaper.vishalabharati.com/media/2024-10/14-10-2024-vb_compressed.pdf?utm
BY RAVIKANTI SRINIVAS