National https://dakshinam.org Sun, 18 Oct 2026 15:26:10 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.3 ప్రశాంత్ భూషణ్ అంతిమ లక్ష్యం అరాచకం ద్వారా అధికార మార్పేనా? https://dakshinam.org/2026/10/18/%e0%b0%aa%e0%b1%8d%e0%b0%b0%e0%b0%b6%e0%b0%be%e0%b0%82%e0%b0%a4%e0%b1%8d-%e0%b0%ad%e0%b1%82%e0%b0%b7%e0%b0%a3%e0%b1%8d-%e0%b0%85%e0%b0%82%e0%b0%a4%e0%b0%bf%e0%b0%ae-%e0%b0%b2%e0%b0%95%e0%b1%8d/ https://dakshinam.org/2026/10/18/%e0%b0%aa%e0%b1%8d%e0%b0%b0%e0%b0%b6%e0%b0%be%e0%b0%82%e0%b0%a4%e0%b1%8d-%e0%b0%ad%e0%b1%82%e0%b0%b7%e0%b0%a3%e0%b1%8d-%e0%b0%85%e0%b0%82%e0%b0%a4%e0%b0%bf%e0%b0%ae-%e0%b0%b2%e0%b0%95%e0%b1%8d/#respond Sun, 18 Oct 2026 15:26:10 +0000 https://dakshinam.org/?p=2064 ప్రశాంత్ భూషణ్ ప్రముఖ లాయర్. అయితే ఆయన వ్యవహారశైలిని గమనిస్తే అనేక ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి.

రాజ్యాంగ పరమైన అంశాలపై ఆయన వాదనలు, ఆయన ఉద్యమాల వెనుక ఉన్న రాజకీయ నెట్‌వర్క్‌లు, ఎన్నికలకు సంబధించి తలెత్తే చిన్నచిన్న నిరసనలను ప్రభుత్వంపై పూర్తిస్థాయి ఘర్షణగా మార్చడంలో ఆయన నైపుణ్యం పలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.

 Introductory memo

ప్రశాంత్ భూషణ్ రాజకీయ ప్రయాణం అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమాల నుండి ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీతో తీవ్రమైన విభేదాలతో సాగి, చివరికి ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను నిరంతరం సవాలు చేసే స్థితి వరకు చేరుకుంది. CJP, ఇతర కార్యకర్తలతో కలిసి ఆయన చేసిన తాజా వ్యాఖ్యలు ఈ విభిన్న అంశాలన్నింటినీ ఒకే చోటికి చేర్చాయి. ఆయన బహిరంగ ప్రకటనలు, రాజకీయ సంబంధాలు, ఎన్నికల వ్యవస్థల పట్ల ఆయన వైఖరిని పరిశీలించడం ద్వారా ప్రజాస్వామ్య నిరసన, ఘర్షణాత్మక యాక్టివిసం, రాజకీయ మార్పు కోసం చేసే ప్రయత్నాలు జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే వాటి మధ్య ఉన్న సంబధం అర్ధం అవుతుంది.

Analysis/ analytical view

ప్రశాంత్ భూషణ్  న్యూఢిల్లీలో అక్టోబర్ 15, 2026న జరిగిన విలేకరుల సమావేశంలో ప్రశాంత్ భూషణ్  స్పష్టమైన రాజకీయ ప్రకటన చేశారు. CJP వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్ దిప్కే, నటుడు ప్రకాష్ రాజ్, విద్యార్థి నాయకులు, ఇతర ప్రముఖులతో కలిసి ఆయన మాట్లాడారు. ఎలక్షన్ కమిషన్ నిర్వహించిన ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సవరణ (SIR) లో అక్రమాలు జరిగాయంటూ సాగుతున్న నిరసన “నిజంగా ప్రభుత్వ మార్పు (regime change) కోసం జరుగుతున్న పోరాటం” అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. “అవును, మేమందరం ప్రభుత్వ మార్పును కోరుకుంటున్నాం… అందులో తప్పేముంది?” అని ఆయన ప్రశ్నించారు.

ప్రభుత్వాన్ని మార్చాలని కోరడం ఒక ప్రజాస్వామ్య హక్కని, రాజ్యాంగం ప్రకారం ప్రభుత్వంపై అసంతృప్తిని పెంచడం నేరం కాదని భూషణ్ వాదించారు. వాస్తవానికి ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేష్ కుమార్, ఓటర్ల జాబితా సవరణ ప్రక్రియను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఉద్యమం సాగుతోంది. కానీ ఆయన ప్రకటన ఒక ప్రధానమైన ప్రశ్నను లేవనెత్తింది-  ఈ నిరసన ఎన్నికలకు సంబధించిన ఫిర్యాదులను పరిష్కరించాలని కోరుతోందా లేక అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వాన్ని దించడం మాత్రమే దీని ఏకైక రాజకీయ లక్ష్యంగా మారిందా? అని

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన రాజ్యాంగపరమైన వ్యత్యాసం ఉంది. ప్రభుత్వాన్ని మార్చాలని ప్రచారం చేసే, ఎన్నికల సంఘాన్ని విమర్శించే, జవాబుదారీతనాన్ని డిమాండ్ చేసే పూర్తి హక్కు ప్రజలకు, ప్రతిపక్షాలకు ఉంది. శాంతియుత నిరసన అనేది చట్టబద్ధమైన ప్రజాస్వామ్య సాధనం. కానీ ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడుతున్నామని చెప్పుకునే ఉద్యమం ఎన్నికల తీర్పులను, వ్యవస్థాగత ప్రక్రియలను, విభిన్న రాజకీయ అభిప్రాయాలు ఉన్న పౌరుల హక్కులను కూడా గౌరవించాలి.

ప్రశాంత్ భూషణ్‌  చేసిన ప్రకటన అక్రమ కుట్ర కాదు.  అలాగే ప్రభుత్వ మార్పును డిమాండ్ చేయడం వల్ల అరాచకం ఏర్పడుతుందని అర్థం కాదు. కానీ ఈ ప్రకటన వెనుక ఉన్న రాజకీయ వ్యూహమే ఆందోళన కలిగిస్తోంది – సుదీర్ఘ వీధి నిరసనలు, వ్యవస్థల ప్రామాణికతను దెబ్బతీయడం, రాజకీయ వైరుధ్యాలను పక్కనబెట్టి కూటములు కట్టడం ద్వారా ఎన్నికల ప్రక్రియకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఘర్షణను వాడుతున్నారా అనేదే అసలు సందేహం.

అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమకారుడి నుండి ప్రతిపక్ష ప్రచారకుడిగా ప్రశాంత్ భూషణ్ ప్రయాణం

ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యాలకు (PIL) లేదా రాజకీయ యాక్టివిజంకు ప్రశాంత భూషణ్  క్రొత్తేమీ కాదు. అవినీతి, పాలన, న్యాయ వ్యవస్థ జవాబుదారీతనం, పౌర హక్కులపై చేసిన చట్టపోరాటాల ద్వారా ఆయన గుర్తింపు పొందారు. అన్నా హజారే నాయకత్వంలో జరిగిన ‘ఇండియా ఎగైనెస్ట్ కరప్షన్’ ఉద్యమంలో ఆయన ఒక ప్రముఖ వ్యక్తిగా మారారు. ఈ ఉద్యమం అవినీతిపై ప్రజల్లో ఉన్న ఆగ్రహాన్ని ఒక్కటిగా చేసి  ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ (AAP) ఆవిర్భావానికి అనుకూల  రాజకీయ వాతావరణాన్ని సృష్టించింది.

ఆ తర్వాత ఆయన ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ వ్యవస్థాపక సభ్యుడిగా మారి, దాని అభ్యర్థుల తరఫున ప్రచారం చేశారు. అయితే పార్టీ నాయకత్వం, పనితీరు, రాజకీయ వైఖరి పై ఏర్పడిన తీవ్ర విభేదాల కారణంగా అరవింద్ కేజ్రీవాల్‌తో ఆయన సంబంధం దెబ్బతింది. 2015లో పార్టీ వ్యతిరేక కార్యకలాపాల ఆరోపణలపై భూషణ్, యోగేంద్ర యాదవ్‌లను పార్టీ నుండి బహిష్కరించారు. ఆ తర్వాత వారు స్వరాజ్ అభియాన్ అనే సంస్థను స్థాపించారు.

ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ కేంద్రీకృతంగా మారిందని, పారదర్శకత లోపించిందని కేజ్రీవాల్ నాయకత్వాన్ని ప్రశాంత్ భూషణ్ విమర్శించారు. ఈ సంఘటన ఆయన రాజకీయ జీవితంలో పదే పదే కనిపిస్తున్న ఒక అంశాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది: తాను స్వయంగా ఏర్పాటుచేసిన సంస్థలతో సహా అన్నింటిలో రాజకీయ అధికారాన్ని నిరంతరం సవాలు చేసే ఉద్యమకారుడిగా ఆయన మిగిలిపోయారు. నిష్పాక్షికతకు, శక్తివంతమైన నాయకులను సవాలు చేసే ఆయన తెగువకు నిదర్శనంగా దీనిని చూడవచ్చు. అదే సమయంలో, ఆయన ఉద్యమాల రాజకీయ గమ్యం ఏమిటనే ప్రశ్నలను కూడా ఇది లేవనెత్తుతోంది. అవినీతి, ఎన్నికల విధానాలు, ప్రభుత్వ విధానాలకు వ్యతిరేకంగా సాగే ఉద్యమాలు ‘ప్రభుత్వ మార్పు’ అనే ఒకే డిమాండ్ వద్ద ఏకమైనప్పుడు వాటి లక్ష్యాలు, పద్ధతులు, జవాబుదారీతనంపై ప్రజలకు స్పష్టత కావాలి.

న్యాయవాదిగా ప్రశాంత్ భూషణ్ కు ఉన్న సీనియారిటీ ఆయన బహిరంగ ప్రకటనలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతను ఇస్తుంది. అయితే ఆయన న్యాయవాది అయినంత మాత్రాన ఆయన చేసే రాజకీయ వాదనలు విమర్శలకు అతీతం కాదు.  ఆయన మద్దతు ఇచ్చే ప్రతి ఉద్యమం లేదా కూటమి తప్పనిసరిగా రాజ్యాంగ స్థిరత్వానికే తోడ్పడుతుందని చెప్పలేం.

కాశ్మీర్ రాజకీయ వ్యాఖ్యల పరిమితులు

కాశ్మీర్‌పై ప్రశాంత్ భూషణ్ గతంలో చేసిన వ్యాఖ్యలు తీవ్ర వివాదాస్పదమయ్యాయి. 2011లో ఇండియా ఎగైనెస్ట్ కరప్షన్ ఉద్యమ సమయంలో, జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ (plebiscite) ప్రతిపాదనకు ఆయన మద్దతు తెలిపారు. పరిస్థితులు సాధారణ స్థితికి వచ్చి, సైన్యాన్ని ఉపసంహరించి, AFSPA ను రద్దు చేస్తే ఈ అభిప్రాయ సేకరణను పరిశీలించవచ్చని ఆయన సూచించారు. అది తన వ్యక్తిగత అభిప్రాయమని అంటూ ఈ అంశంపై జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ గతంలో చేసిన చారిత్రక ప్రకటనలను ఉటంకిస్తూ ఆయన తన వాదనలను సమర్థించుకున్నారు. ఈ వ్యాఖ్యలు తీవ్ర నిరసనకు దారితీశాయి. జాతీయవాద సంస్థల నుండి విమర్శలు రావడమే కాకుండా కార్యకర్తలు ఆయనపై భౌతిక దాడి కూడా చేశారు.

తరువాత AAP తో ఉన్న సమయంలో ప్రశాంత్ భూషణ్ దానిపై స్పష్టత ఇస్తూ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణపై తన వ్యాఖ్యలను దేశంలో దాని విలీనాన్ని ప్రశ్నించడంగా భావించకూడదని కాశ్మీర్ భారతదేశంలోర్భాగమని పేర్కొన్నారు.

ఈ సంఘటన కాశ్మీర్‌పై భేదాభిప్రాయాలు ఉన్నంత మాత్రాన ద్రోహంగా ముద్ర వేయడానికి ప్రామాణికం కాకపోవచ్చు, కానీ సున్నితమైన రాజ్యాంగ, ప్రాంతీయ అంశాలపై వ్యాఖ్యలు చేసినప్పుడు ఎదురయ్యే తీవ్ర పర్యవసానాలను ఇది స్పష్టం చేస్తుంది. నిరసన తెలిపే హక్కును ఉపయోగించుకునే ప్రముఖులు తమ వాదనలు, వాటి పరిణామాలు, నిర్దిష్టతపై వచ్చే విమర్శలను ఎదుర్కొనేందుకు కూడా సిద్ధంగా ఉండాలి.

ఇదే ప్రామాణికత ప్రశాంత్  భూషణ్ ప్రస్తుత ఉద్యమానికి కూడా వర్తిస్తుంది. తమ పోరాటం ప్రభుత్వ మార్పు కోసమేనని ఆయన చేసిన ప్రకటనను లోతుగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇది ప్రభుత్వాన్ని వ్యతిరేకించడం తప్పని కాదు, కానీ అటువంటి ప్రచారాల పద్ధతులు, వ్యవస్థలపై ఉండే దాని ప్రభావం చాలా ముఖ్యమైనవి.

సంభావనా, యోగేంద్ర యాదవ్, యాక్టివిస్ట్ నెట్‌వర్క్‌ల కొనసాగింపు

హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో తన తల్లిదండ్రుల పేరు మీద ఉన్న కుముద్ భూషణ్ ఎడ్యుకేషన్ సొసైటీ ద్వారా ప్రశాంత్ భూషణ్ ‘సంభావన ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పబ్లిక్ పాలసీ అండ్ పాలిటిక్స్’ను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ ప్రజా విధానం, ఎన్నికల ప్రజాస్వామ్యం, పర్యావరణం, సంబంధిత అంశాలపై శిక్షణలు, వర్క్‌షాప్‌లను నిర్వహిస్తుంది. మరో ప్రముఖుడు యోగేంద్ర యాదవ్ కు ఈ సంస్థ పాలక మండలి, విద్యా కార్యకలాపాలతో సంబంధం ఉంది. ఈయన ప్రశాంత్ భూషణ్ మాజీ సహచరుడు, కేజ్రీవాల్ నాయకత్వాన్ని విమర్శించిన వారిలో ఒకరు. వీరిద్దరూ ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు, ఎన్నికల వ్యవస్థలను సవాలు చేసే పౌర సమాజ ఉద్యమాలలో భాగస్వాములయ్యారు.

వీరి భాగస్వామ్యం 2010ల ప్రారంభంలోని అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమం, తదనంతర ప్రతిపక్ష రాజకీయాలు, ఎన్నికల సంఘంపై ప్రస్తుత నిరసనల మధ్య ఒక లింక్ ను చూపెడతాయి. వారి కార్యకలాపాలు చట్టవిరుద్ధమని కాదు. అయితే, వ్యక్తులు, సంస్థలు, యాక్టివిస్ట్ నెట్‌వర్క్‌లు విభిన్న కాలాల్లో వేర్వేరు కారణాలతో రాజకీయ ప్రచారాలను ఎలా కొనసాగించగలవో అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.

ఇక్కడ ప్రధానమైన అంశం ఏమిటంటే – ఎన్నికల వ్యవస్థలపై చేసే విమర్శలను నిరూపించే ఆధారాలు ఉన్నాయా, డిమాండ్లను వ్యవస్థాగతంగా పరిష్కారించుకోవడానికి వారు కట్టుబడి ఉన్నారా లేదా అనేది తెలియాలి. నిర్దిష్టమైన తప్పులను నిరూపించకుండా ఎన్నికల ప్రామాణికతను పదే పదే ప్రశ్నించడం వల్ల ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియపై ప్రజలకు ఉన్న విశ్వాసం బలహీనపడే ప్రమాదం ఉంది.

జంగ్‌పురా సమావేశం, వాస్తవాలు ఏమిటి

ప్రశాంత్ భూషణ్ యాక్టివిస్ట్ నెట్‌వర్క్‌కు సంబంధించిన చర్చల్లో ఢిల్లీలోని జంగ్‌పురాలోని ఒక బేస్‌మెంట్ ప్రాంగణంలో డిసెంబర్ 8, 2019న జరిగిన సమావేశం ప్రస్తావనకు వచ్చింది. ఢిల్లీ అల్లర్ల కుట్ర కేసులోని ఆరోపణలను ప్రస్తావిస్తూ కోర్టు రికార్డులు 6/6 జంగ్‌పురా ఎక్స్‌టెన్షన్‌లో యోగేంద్ర యాదవ్, ఉమర్ ఖలీద్, షార్జీల్ ఇమామ్, ఇతర వ్యక్తులు పాల్గొన్న ఒక సమావేశాన్ని ప్రస్తావించాయి. పౌరసత్వ సవరణ చట్టానికి (CAA) వ్యతిరేకంగా నిరసనల సందర్భంలో చక్కా జామ్ (రహదారుల దిగ్బంధనం) ప్రణాళికలు ఈ చర్చలలో ఉన్నాయని ప్రాసిక్యూషన్ ఆరోపించింది.

సుప్రీంకోర్టుకు ప్రశాంత్ భూషణ్ సమర్పించిన పత్రాలలో తన కార్యాలయంగా పేర్కొన్న చిరునామాతో ఈ అడ్రసు సరిపోలింది. విస్తృత నిరసన నెట్‌వర్క్‌లోని వ్యక్తుల మధ్య ఉన్న సంబంధాలపై ఈ అంశం అనేక ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది.

అయితే, ఒక చిరునామాకు, ఒక సమావేశం ఉద్దేశ్యానికి, ఒక వ్యక్తి వ్యక్తిగత భాగస్వామ్యానికి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా అవసరం. ఈ ఆరోపణలు మాత్రమే భూషణ్ ఆ సమావేశానికి హాజరయ్యారని, ఆ కుట్ర గురించి ఆయనకు తెలుసని లేదా ఏదైనా చట్టవిరుద్ధమైన కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్నారని నిరూపించలేవు. స్వతంత్ర ఆధారాలు లేకుండా ఆ ఆరోపణలను వాస్తవాలుగా చెప్పలేం.

ఢిల్లీ అల్లర్ల కేసుల్లో నిందితులుగా ఉన్న వారిని సుదీర్ఘకాలం నిర్బంధించడాన్ని ప్రశాంత్ భూషణ్ విమర్శించారు.  వారిపై మోపిన కేసులు సక్రమమైన న్యాయ ప్రక్రియపై తీవ్ర సందేహాలను లేవనెత్తుతున్నాయని వాదించారు. అటువంటి న్యాయపోరాటం నేరంలో భాగస్వామ్యానికి లేదా హింసను సమర్థించడానికి నిదర్శనం కాదు. ఇక్కడ ఉద్భవించే నిష్పాక్షికమైన ప్రశ్న ఏమిటంటే: ఈ కేసులపై జరుగుతున్న బహిరంగ చర్చల్లో రాజకీయ కథనాల కంటే ఆధారాలు, న్యాయపరమైన ప్రక్రియలకే ప్రాధాన్యత లభిస్తుందా లేదా అనేది.

CJP మరియు బహుళ-పార్టీ సమీకరణ రాజకీయాలు

CJP తో కలిసి భూషణ్ ప్రత్యక్షమవ్వడం ఆయన ప్రస్తుత రాజకీయ వ్యూహాన్ని మరింత స్పష్టంగా చూపుతోంది. CJP వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్ దిప్కే ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ సోషల్ మీడియా కార్యకలాపాలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. ఆ సంస్థలోని ఇతర వ్యక్తులకు AAP యువజన విభాగంతో సంబంధాలు ఉన్నట్లు వార్తలు వచ్చాయి. ఈ గ్రూప్ రాజకీయ సంబంధాల నివేదికలలో AAP మాజీ కమ్యూనికేషన్స్ వ్యూహకర్త విజయ్ నాయర్ పేరు కూడా వినబడింది.

CJP లక్ష్యాలు ‘INDIA’ ప్రతిపక్ష కూటమి లక్ష్యాలతో ఏకీభవిస్తున్నాయని దిప్కే అంగీకరించారు. ఈ సంస్థ రాజకీయ నిష్పాక్షికతపై ప్రశ్నలు ఉన్నప్పటికీ, నిరసనల మధ్య కాంగ్రెస్ నాయకులు కూడా వారితో కలిసి పనిచేస్తున్నారు.

ఈ సంబంధాలు CJP ఏదో ఒక రాజకీయ పార్టీ నియంత్రణలో ఉందని చెప్పవు. అయినప్పటికీ, ఇది ఒక స్వతంత్ర యువజన ఉద్యమం అనే ప్రతిపాదనను సంక్లిష్టం చేస్తుంది. ఒక కొత్త సంస్థ తన సిబ్బందిని, లక్ష్యాలను, ప్రచార వేదికలను రాజకీయ శక్తులతో పంచుకున్నప్పుడు, దాని నిధులు, నాయకత్వం, నిర్ణయాధికారాలను పారదర్శకంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

దీనికి తోడు అంతర్జాతీయ అంశాలు వివాదాన్ని మరింత పెంచాయి. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీని వ్యతిరేకించే యుఎస్ దాతలు దిప్కే, CJP కి వెన్నుదన్నుగా ఉన్నారని అమెరికా గాయని మేరీ మిల్‌బెన్ బహిరంగంగా ఆరోపించారు. దిప్కే ఈ ఆరోపణలను తోసిపుచ్చారు. భారత అంతర్గత వ్యవహారాల్లో విదేశీ జోక్యాన్ని ప్రశ్నించారు. కాబట్టి ఈ ఆధారాలు సరైన రికార్డుల ద్వారా నిరూపించబడే వరకు, వీటిని కేవలం ఆరోపణలుగానే చూడాలి తప్ప నిరూపితమైన నిజాలుగా పరిగణించకూడదు.

భారతదేశంలో యువకులు ఫాసిజానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నారని, దానికి మద్దతు ఇస్తున్నానని బంగ్లాదేశ్ కు చెందిన నాహిద్ ఇస్లాం ప్రకటించారు. ఆయనకు  బంగ్లాదేశ్ లో ఇటీవలి రాజకీయ పరిణామాలతో సంబంధం ఉంది. భారతీయ విద్యార్థి నాయకులు కూడా బంగ్లాదేశ్ యువజన ఉద్యమాన్ని ప్రేరణగా పేర్కొన్నారు. ఇటువంటి మద్దతు ప్రకటనలు విదేశీ నిర్దేశకత్వానికి లేదా సమన్వయానికి ఆధారాలు కావు. అయితే, స్వదేశీ నిరసనలు అంతర్జాతీయ రాజకీయ దృష్టిని ఎలా ఆకర్షిస్తాయో, ప్రభుత్వ మార్పు గురించిన విస్తృత కథనంలో ఎలా భాగమవుతాయో ఇవి స్పష్టం చేస్తాయి.

ఇక్కడ తలెత్తే ప్రశ్నలు స్పష్టమైనవే: ఈ సంస్థలకు నిధులు ఎవరు ఇస్తున్నారు? చట్ట ప్రకారం విరాళాలను వెల్లడిస్తున్నారా? వారి రాజకీయ ప్రాధాన్యతలను ఎవరు నిర్ణయిస్తారు? విదేశీ జోక్యానికి సంబంధించిన ఆరోపణలు కేవలం భావజాల అనుమానాల ఆధారంగా ఉన్నాయా లేక నిజంగా ఆధారాలు ఉన్నాయా?

విదేశీ నిధులు, ఎన్నికల పరిశీలన, పోటీ ప్రమాణాలు

ఎన్నికల పారదర్శకత, అభ్యర్థుల వివరాల వెల్లడి మరియు రాజకీయ నిధులకు సంబంధించిన న్యాయ సవాళ్లలో అసోసియేషన్ ఫర్ డెమోక్రటిక్ రీఫార్మ్స్ (ADR) ప్రముఖ పాత్ర పోషించింది. విస్తృత ఎన్నికల-జవాబుదారీ రంగానికి చెందిన సంస్థలకు విరాళాలు ఇచ్చిన వారిలో ఫోర్డ్ ఫౌండేషన్, ఒమిడ్యార్ నెట్‌వర్క్, ఇతర దేశీయ, అంతర్జాతీయ స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఉన్నట్లు పబ్లిక్ నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. డచ్ అభివృద్ధి సంస్థ అయిన Hivos కూడా ప్రభుత్వ,  అంతర్జాతీయ నిధుల ఆధారాల నుండి మద్దతు పొందింది.

ఈ నిధుల సంబంధాలపై సంబంధిత సంస్థలు, నివేదిక కాలాలు, గ్రాంట్లు, చట్టపరమైన వివరాల ఆధారంగా నిశితంగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. ఒక సంస్థ పొందిన నిధులను మరొక సంస్థకు ముడిపెట్టలేము, అలాగే ఎన్నికల పరిశోధన లేదా పారదర్శకత పని కోసం వచ్చిన గ్రాంట్ ప్రభుత్వాన్ని అస్థిరపరిచే అజెండా అని చెప్పజాలం.

ADR తన పనిని నిష్పాక్షికమైనదిగా వర్ణించుకుంటుంది. విదేశీ నిధులతో పనిచేసే పౌర సమాజ సంస్థలు దేశంలోని  రాజకీయ చర్చలను తమ ప్రాధాన్యతలు పెంచడం ద్వారా, వ్యవస్థలను సవాలు చేయడం ద్వారా ప్రభావితం చేస్తాయనే వాదం కూడా ఉంది. దీనికి సరైన పరిష్కారం నిధులు, కార్యకలాపాలను పారదర్శకంగా పరిశీలించడమే తప్ప, ప్రతి విదేశీ గ్రాంట్‌ను కుట్రగా భావించడం కాదు.

కేజ్రీవాల్‌తో సంబంధం ఉన్న సంస్థలు, CJP, ఇతర యాక్టివిస్ట్ నెట్‌వర్క్‌లపై వచ్చే ఆరోపణలకు కూడా ఇదే ప్రామాణికం వర్తించాలి. నమోదిత గ్రాంట్లు, సంస్థాగత సంబంధాలు, బహిరంగ ప్రకటనలు విచారణకు చట్టబద్ధమైన అంశాలు. అయితే, ఒక సమన్వయంతో,  విదేశీ మద్దతుతో ప్రభుత్వ మార్పునకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయన్న ఆరోపణలకు స్పష్టమైన సాక్ష్యాధారాలు అవసరం.

దేశంలో రాజకీయ స్థిరత్వం కూడా చాలా ముఖ్యమైనదే. ఎన్నికల అక్రమాల ఆరోపణలను ఆధారాల ప్రాతిపదికన మాత్రమే అంచనా వేయాలి. ఏ పార్టీకి ప్రయోజనం చేకూరుతుందనే దాని ఆధారంగా ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ యంత్రాలు, ఓటర్ల జాబితాలు, ఎన్నికల సంఘంపై వచ్చే ప్రశ్నలను తేల్చలేము. అలాగే విమర్శకుడు ప్రభుత్వాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నాడనే కారణంతో మాత్రమే విమర్శలను తోసిపుచ్చలేము.

అసలైన పరీక్ష పద్ధతి మాత్రమే, నినాదం కాదు

ప్రశాంత్ భూషణ్ కెరీర్ భారతదేశంలో లీగల్ యాక్టివిజం, పౌర సమాజ సమీకరణ, ప్రతిపక్ష రాజకీయాల మధ్య ఉన్న సంక్లిష్ట సంబంధాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆయన చేసిన చట్టపోరాటాలు అన్ని పార్టీల ప్రభుత్వాలను, రాజకీయ నాయకులను సవాలు చేశాయి. ఆయన మద్దతుదారులు ఆయనను రాజ్యాంగ హక్కుల రక్షకుడిగా చూస్తే; ఆయన విమర్శకులు ఆయన ప్రచారాలు తరచుగా అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వ, రాజకీయ ప్రత్యర్థుల లక్ష్యాలతో ఏకీభవిస్తాయని భావిస్తారు.

ఈ రెండు అభిప్రాయాల్లో దేనినీ ఆధారాలను పరిశీలించకుండా స్వీకరించకూడదు.

ఆయన తాజా ప్రకటన ప్రాముఖ్యత కలిగినది. ఎందుకంటే ఇది నిర్దిష్ట ఎన్నికల పారదర్శకత డిమాండ్‌ను దాటి ‘ప్రభుత్వ మార్పు’ అనే స్పష్టమైన రాజకీయ లక్ష్యం వైపు సాగింది. ఎన్నికలు, చట్టబద్ధమైన ప్రచారాలు, శాంతియుత ప్రజాస్వామ్య నిరసనల ద్వారా ఆ లక్ష్యాన్ని అనుసరించినప్పుడు అది చట్టబద్ధమైనదే. కానీ ఆధారాల స్థానంలో ఆరోపణలు చేరినప్పుడు, వ్యవస్థాగత విమర్శలు వ్యవస్థలను పూర్తిగా నిర్వీర్యం చేసేలా మారినప్పుడు, లేదా ఎన్నికల తీర్పునకు ప్రత్యామ్నాయంగా వీధి నిరసనలను చూపినప్పుడు అది ఆందోళనకరంగా మారుతుంది.

ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వంపై తీవ్రమైన వ్యతిరేకతతో సహా నిరసన తెలిపే హక్కును భారతదేశ రాజ్యాంగం రక్షిస్తుంది. అలాగే ఎన్నికల ద్వారా తమ ప్రతినిధులను ఎన్నుకునే పౌరుల హక్కును కూడా అది రక్షిస్తుంది. రాజ్యాంగ స్వేచ్ఛలను ప్రస్తావించే ఒక సీనియర్ అడ్వకేట్, ఇతరుల నుండి తాను ఆశించే స్థిరత్వం, పారదర్శకత, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థల పట్ల గౌరవం అనే ప్రమాణాలకే తాను కూడా జవాబుదారీగా ఉండాలి.

ఇక్కడ అసలైన ప్రశ్న ప్రశాంత్ భూషణ్‌కు ప్రభుత్వ మార్పును కోరే హక్కు ఉందా లేదా అనేది కాదు. ఖచ్చితంగా ఆయనకు ఆ హక్కు ఉంది. అసలు ప్రశ్న ఏమిటంటే—ఆయన ఇప్పుడు మద్దతు ఇస్తున్న ఉద్యమం తన ఆరోపణలను రుజువు చేయగలదా, తన రాజకీయ, ఆర్థిక సంబంధాలను వెల్లడించగలదా, తాను రక్షిస్తున్నానని చెప్పుకునే ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలను దెబ్బతీయకుండా తన లక్ష్యాలను సాధించగలదా లేదా అనేది మాత్రమే.

News at a glance

Prashant Bhushan “Regime Change” Remarks & CJP/SIR Protests

https://indianexpress.com/article/india/we-want-regime-change-says-prashant-bhushan-bjp-hits-back-out-to-stage-a-coup-10923771/

https://www.tribuneindia.com/news/delhi/cjps-anti-sir-protest-takes-political-turn-as-prashant-bhushan-calls-it-fight-for-regime-change/

https://thefederal.com/category/news/prashant-bhushan-regime-change-259702

https://www.moneycontrol.com/news/india/we-all-want-a-regime-change-prashant-bhushan-calls-it-citizens-constitutional-right-questions-allegations-of-conspiracy-14053090.html

https://www.opindia.com/news-updates/we-all-want-regime-change-prashant-bhushan-says-anti-sir-protests-are-about-removing-the-government/

Mary Millben Allegations of US Funding for CJP/Abhijeet Dipke

https://m.economictimes.com/magazines/panache/who-is-mary-millben-american-singer-spars-with-abhijeet-dipke-alleges-cjp-is-funded-by-us-donors/articleshow/134986138.cms

https://www.tribuneindia.com/news/india/dipke-cjp-being-funded-by-anti-modi-us-donors-american-singer/

https://www.moneycontrol.com/news/india/don-t-need-outsiders-to-interfere-abhijeet-dipke-hits-back-at-us-singer-for-saying-cjp-is-getting-foreign-funding-14052437.html

Nahid Islam / Bangladesh Support for CJP

https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladesh-party-backs-cjp-stir-ex-yunus-aide-seeks-modis-fall/articleshow/134879664.cms

https://www.opindia.com/news-updates/bangladeshi-student-leader-nahid-islam-who-led-violent-protests-against-sheikh-hasina-supports-illegal-cjp-protests/

https://www.indiatvnews.com/news/india/kejriwal-admits-his-ngo-took-money-from-ford-foundation-2-years-back-10340.html (historical admission on Ford Foundation funding)

ADR Funding (Ford Foundation, Omidyar, etc.)

https://www.opindia.com/2025/02/adr-which-continues-to-target-modi-govt-is-funded-by-deep-state-entities-like-ford-foundation-and-omidyar-network/

https://www.fordfoundation.org/work/our-grants/awarded-grants/grants-database/association-for-democratic-reforms-adr-122669/ (official Ford grant page)

Bhushan Kashmir remarks (2011)

https://www.indiatoday.in/india/north/story/prashant-bhushan-interview-143239-2011-10-12

https://timesofindia.indiatimes.com/india/prashant-bhushan-attacked-for-kashmir-remark/articleshow/10333933.cms

https://web.archive.org/web/20111021164834/http:/indiatoday.intoday.in/video/what-prashant-bhushan-said-on-kashmir/1/154685.html

Sambhaavnaa Institute / Yogendra Yadav collaborations (recent protest detentions)

https://indianexpress.com/article/cities/delhi/sir-protest-jantar-mantar-60-detained-neha-bora-yogendra-yadav-10894247/

https://www.tribuneindia.com/news/india/3-firs-filed-yogendra-yadav-kapil-sibal-prashant-bhushan-among-150-detained-on-way-to-jantar-mantar/

2019 meeting links (Umar Khalid / Sharjeel Imam)

https://www.opindia.com/2023/12/delhi-anti-hindu-riot-prashant-bhushan-hosted-earliest-conspiracy-meeting-with-umar-khalid-sharjeel-imam-and-yogendra-yadav/

Academic insights

https://swarajyamag.com/magazine/imported-ideology-activism-for-export
(“Imported Ideology, Activism For Export” – Madhu Purnima Kishwar, Swarajya, 2015)

https://manushi.in/how-foreign-funded-ngos-circumvent-fcra-to-subvert-india/
(“How Foreign Funded NGOs Circumvent FCRA to Subvert India” – Manushi)

https://www.vayuveg.com//Encyc/2025/10/11/prashant-bhushan-sambhaavnaa-institute-anti-india-activities.php

Social Media pulse

Prashant Bhushan on regime change https://x.com/Dev_Fadnavis/status/2110974085903929369?s=20

https://x.com/PiyushGoyal/status/2111060341363036399?s=20

https://x.com/sankrant/status/2110780891316506965?s=20

https://x.com/JethmalaniM/status/2110946889504067889?s=20

https://x.com/JaipurDialogues/status/2111108289262195069?s=20

https://x.com/BJP4India/status/2111062967907455091?s=20

https://x.com/angeloinchina/status/2110929237830230350?s=20

https://x.com/BJP4India/status/2111081146306146804?s=20

https://x.com/MrParleG/status/2110691954929639901?s=20

https://x.com/Tejasvi_Surya/status/2111124468907303344?s=20

https://x.com/PratyushKanth/status/2110746407229407581?s=20

https://x.com/BesuraTaansane/status/2111121276802826286?s=20

https://x.com/MajorPoonia/status/2109562102503608745?s=20

https://x.com/arvind_Navy/status/2111124831798468881?s=20

https://x.com/ModifiedAayush/status/2110979080539750853?s=20

https://www.facebook.com/reel/1794260668772289

https://x.com/pratheesh_Hind/status/2111082248405754041

https://x.com/sgurumurthy/status/2111132280572047492?s=20

https://www.youtube.com/watch?v=ksz-5XsCHI8
(“Critical Look at Foreign Funded / Foreign Backed NGOs in India” – Sangam Talks)

https://www.youtube.com/watch?v=smuqVcfg31Q
(“भारत में विदेशी वित्तपोषित (foreign funded) NGOs पर एक आलोचनात्मक दृष्टिपात” – Madhu Purnima Kishwar)

https://www.youtube.com/watch?v=tyJSYlKH0jI
(“How the Foreign Funded NGOs are destroying the Social Fabric of India?” – Madhu Kishwar)

https://www.youtube.com/watch?v=wAiYXIaorXI
(Madhu Kishwar speaks at the Conference on Foreign Funded NGOs, 2015)

 

📚

On Our Reading List

1. Breaking India: Western Interventions in Dravidian and Dalit Faultlines

Authors: Rajiv Malhotra & Aravindan Neelakandan
https://www.amazon.in/Breaking-India-Western-Interventions-Faultlines/dp/8191067374

https://rajivmalhotra.com/product/breaking-india/

2. Snakes in the Ganga: Breaking India 2.0

Authors: Rajiv Malhotra & Vijaya Viswanathan

https://www.amazon.in/Snakes-Ganga-Breaking-India-2-0/dp/939220908X

  1. NGOs, Activists & Foreign Funds Anti-Nation Industry, edited by Radha Rajan and Krishen Kak

 

]]> https://dakshinam.org/2026/10/18/%e0%b0%aa%e0%b1%8d%e0%b0%b0%e0%b0%b6%e0%b0%be%e0%b0%82%e0%b0%a4%e0%b1%8d-%e0%b0%ad%e0%b1%82%e0%b0%b7%e0%b0%a3%e0%b1%8d-%e0%b0%85%e0%b0%82%e0%b0%a4%e0%b0%bf%e0%b0%ae-%e0%b0%b2%e0%b0%95%e0%b1%8d/feed/ 0 2064 ఆందోళన, అరాచకం ద్వారా అధికార మార్పిడికి కుట్ర https://dakshinam.org/2026/10/17/%e0%b0%86%e0%b0%82%e0%b0%a6%e0%b1%8b%e0%b0%b3%e0%b0%a8-%e0%b0%85%e0%b0%b0%e0%b0%be%e0%b0%9a%e0%b0%95%e0%b0%82-%e0%b0%a6%e0%b1%8d%e0%b0%b5%e0%b0%be%e0%b0%b0%e0%b0%be-%e0%b0%85%e0%b0%a7%e0%b0%bf/ https://dakshinam.org/2026/10/17/%e0%b0%86%e0%b0%82%e0%b0%a6%e0%b1%8b%e0%b0%b3%e0%b0%a8-%e0%b0%85%e0%b0%b0%e0%b0%be%e0%b0%9a%e0%b0%95%e0%b0%82-%e0%b0%a6%e0%b1%8d%e0%b0%b5%e0%b0%be%e0%b0%b0%e0%b0%be-%e0%b0%85%e0%b0%a7%e0%b0%bf/#respond Sat, 17 Oct 2026 14:08:03 +0000 https://dakshinam.org/?p=2061 భారతదేశం ప్రభుత్వాన్ని సవాల్ చేయడానికి ఆందోళనకారులు ఉపయోగించిన పాలకవర్గ మార్పుపై నినాదాలు, ఘర్షణాత్మక నిరసన పద్ధతులు అనేక ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి. వాటిలో రాజకీయ జవాబుదారీతనం, వ్యవస్థాపరమైన స్థిరత్వం, అనుసరించిన పద్ధతులు ప్రధానమైనవి.

Introductory note: పాలకవర్గ మార్పు కోసం ఒక వివాదాస్పద పిలుపు, బంగ్లాదేశ్ తిరుగుబాటును ఒక విద్యార్థి నాయకురాలు ప్రశంసించడం, భద్రతా దళాల గురించి ఒక యూట్యూబర్ చేసినట్లు చెబుతున్న వ్యాఖ్యలు, విదేశీ నిధుల ఆరోపణలు భారతదేశ నిరసన రాజకీయాలను కొత్తగా పరిశీలించవలసిన పరిస్థితి కల్పించాయి. ఇవన్నీ విడివిడి అసమ్మతి ప్రకటనలా లేక భారతీయ రాజ్య వ్యవస్థలతో నిరంతర ఘర్షణకు సంబంధించిన విస్తృత వ్యూహానికి సూచికలా అన్నదే ప్రశ్న.

ఒక ప్రభుత్వాన్ని బ్యాలెట్ బాక్స్ ద్వారా ఓడించవచ్చు. దానిని పార్లమెంటులో సవాల్ చేయవచ్చు, కోర్టులో ఎదుర్కొనవచ్చు, వీధుల్లో విమర్శించవచ్చు. ఇవి ప్రజాస్వామిక హక్కులు. కానీ రాజకీయ సమీకరణ క్రమంగా వ్యవస్థలను చట్టవిరుద్ధం చేయడం, ప్రజా జీవితాన్ని స్తంభింపజేయడం, ఎన్నికైన ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టాలని ప్రయత్నించడం జరిగినప్పుడు వీటిని నిశితంగా పరిశీలించవలసిందే. ప్రతిపక్షం తన క్రియాశీలక పాత్రను విస్మరించి నిస్తేజంగా మారినప్పుడు అస్థిరపరిచే రాజకీయాలు ప్రారంభమవుతాయి.

ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్, ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)కు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనల చుట్టూ ఉన్న తాజా వివాదం మనకు అనేక అంశాలను తెలియచేస్తుంది.

Analytical view: సీనియర్ న్యాయవాది ప్రశాంత్ భూషణ్ ఈ నిరసనలు ‘ప్రభుత్వ మార్పు’’  కోసమేనని బహిరంగంగా ప్రకటించారు. ఆయన చాలా స్పష్టంగా తాను చెప్పదలచింది చెప్పారు. దానిపై ఎటువంటి గందరగోళం లేదు : “అవును, మాకు ప్రభుత్వ మార్పు కావాలి… ఇందులో తప్పేమిటి? అవును, ఇది ప్రభుత్వ మార్పు కోసం జరిగే పోరాటమే.  మేము దానిని ఎలాగైనా సాధించి తీరుతామని నేను ఈ రోజు చెబుతున్నాను.”

ఈ డిమాండ్‌ను ప్రశాంత్ భూషణ్ ఒక ప్రజాస్వామిక హక్కుగా సమర్థించగా, సాధారణ ఎన్నికల పోటీకి మించిన అజెండాను ప్రతిపక్షాలు అనుసరిస్తున్నాయని భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) ఆరోపించింది.

ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్, ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనల సమయంలో చేసిన ఇతర వ్యాఖ్యలతో కలిపి చూసినప్పుడు ఈ ప్రకటన మరింత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ఈ సమస్య కేవలం ఎన్నికల ప్రక్రియలపై అభ్యంతరాలకే పరిమితం కాలేదు; ఆందోళనకు ఆపాదిస్తున్న రాజకీయ లక్ష్యంతో కూడా ముడిపడి ఉంది.

నేహా బోరా వ్యాఖ్యలు

ప్రశాంత్ భూషణ్ ప్రకటన వెనువెంటనే, ఆల్ ఇండియా స్టూడెంట్స్ అసోసియేషన్ (AISA) అధ్యక్షురాలు నేహా బోరా భారతదేశంలో కూడా దేశంలో ఒక ఉద్యమం రావడానికి బంగ్లాదేశ్ యొక్క Gen-Z ఉద్యమాన్ని ఒక నమూనాగా ఉదహరించారు. AISA అనేది కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) లిబరేషన్ యొక్క విద్యార్థి విభాగం. బంగ్లాదేశ్ నిరసనకారులను “మాకు దారి చూపినందుకు” అభినందనలు అని ఒక వీడియో సందేశంలో నేహా బోరా చెప్పారు.  బంగ్లాదేశ్‌లో జరిగిన ఉద్యమమే ఇప్పుడు భారతదేశంలో జరుగుతున్న పరిణామాలకు స్ఫూర్తినిచ్చిందని కూడా పేర్కొన్నారు. షేక్ హసీనా పదవీచ్యుతురాల కావడానికి దారితీసిన నిరసనలను ప్రస్తావిస్తూ బంగ్లాదేశ్‌లో “ప్రజాస్వామ్యం, ఓటరు హక్కుల పోరాటం” ఇప్పుడు “భారతదేశం సమస్య కూడా” అని బోరా అభివర్ణించారు.

ఈ బంగ్లాదేశ్ పోలిక చర్చను మరింత తీవ్రతరం చేసింది. బంగ్లాదేశ్‌లో 2024 uprising విద్యార్థుల నిరసనలతో ప్రారంభమై, చివరికి హసీనా ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టడంలో ముగిసింది. అది అనేకమంది చనిపోవడానికి కూడా కారణం అయింది. ఇప్పుడు ప్రశ్న ఏమిటంటే వారు సరిగ్గా దేనిని పునరావృతం చేయాలనుకుంటున్నారు అన్నది –  శాంతియుత నిరసనల నిర్వహణనా, లేక భారీగా జనసమీకరణ ద్వారా ప్రస్తుత ప్రజాస్వామిక రాజకీయ వ్యవస్థను తలక్రిందులు చేయడమా?

ఈ తేడాను కేవలం ఒక వాదనగా కొట్టిపారేయలేము. బంగ్లాదేశ్ అనుభవంలో తీవ్రమైన హింస చోటు చేసుకుంది. హిందువులతో సహా మైనారిటీలపై దాడులు జరిగాయి. రాజ్యాంగబద్ధమైన మార్గాలయిన ఎన్నికలలో పోటీ చేసి ప్రభుత్వాలను మార్చడం కాకుండా  ఉధృతమయిన వీధి పోరాటాల ద్వారా ఎన్నికైన ప్రభుత్వాన్ని తొలగించాలనే ఆలోచన, అది సర్వసాధారణమే అని సూత్రీకరించడం ప్రమాదం. దీనిని ప్రశ్నించవలసిందే.

ధ్రువ్ రాఠీ పిలుపు

పోలీసులు, సాయుధ దళాల గురించి యూట్యూబర్ ధ్రువ్ రాఠీ చేసినట్లు చెబుతున్న వ్యాఖ్యలు మరొక సీరియస్ అంశాన్ని మనముందు ఉంచుతున్నాయి.

భారతదేశ ఎన్నికైన ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసేలా ఢిల్లీ పోలీసు సిబ్బందిని తాను ప్రేరేపించడానికి ప్రయత్నించానని రాఠీ ఇటీవల అంగీకరించారు. తాను నిర్బంధంలో ఉన్నప్పుడు పోలీసు సిబ్బందితో ఎలా మాట్లాడాడో, మోదీ ప్రభుత్వాన్ని ధిక్కరించి ‘విప్లవం’ ప్రారంభించేలా వారిని ఎలా రెచ్చగొట్టడానికి ప్రయత్నించాడో ‘ది రెడ్ మైక్’కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో రాఠీ చిరునవ్వుతో గుర్తు చేసుకున్నారు.

ఒక ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా భద్రతా సిబ్బందిని రెచ్చగొట్టడం జవాబుదారీతనానికి, రాజకీయ ధిక్కరణ మధ్య రేఖను చెరిపివేసే ప్రమాదం ఉంది. ఆయన వ్యాఖ్యలు చేసిన సందర్భాన్ని పరిశీలిస్తే విషయం అర్ధం అవుతుంది. ఇది తిరుగుబాటుకు స్పష్టమైన పిలుపుగా కనిపిస్తోంది. భారతదేశ భద్రతా దళాలు రాజకీయ ఒత్తిడికి సాధనాలుగా మారవు. ఎన్నికైన ప్రభుత్వానికి అణుకువగా ఉండటం వాటి విధి. అదే పటిష్ట ప్రభుత్వానికి బలం.

దీప్కే నిధుల విజ్ఞప్తి

కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ (CJP) వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్ దీప్కే వివాదాస్పద బిలియనీర్ జార్జ్ సోరోస్‌ను డబ్బు కోసం అభ్యర్థించడం ఒక వీడియోలో బయట పడింది. దేశంలో జరుగుతున్న ఆందోళనలు, వాటికి విదేశీ నిధులు కొత్త రాజకీయ సమీకరణాన్ని మన ముందుకు తెస్తున్నాయి. వివిధ దేశాలలో రాజకీయ ఫలితాలను ప్రభావితం చేసే ప్రయత్నాలు,  వాటికి అంతర్జాతీయ నిధులు అన్ని కూడా సోరోస్ తో లింక్ అవుతున్నాయి.

ప్రశాంత్ భూషణ్ ప్రభుత్వ మార్పు వాదన, భారతదేశానికి నమూనాగా బంగ్లాదేశ్ యొక్క Gen-Z ఉద్యమానికి నేహా బోరా మద్దతు, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా మారాలని పోలీసులను, సాయుధ దళాలను కోరినట్లు చెబుతున్న ధ్రువ్ రాఠీ విజ్ఞప్తితో పాటు దీప్కే ప్రకటన- వీటన్నింటినీ ఒక చోట పేరిస్తే మనకు చాలా విషయాలు అర్ధం అవుతాయి. ఈ ప్రకటనలు ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించడం నుండి ఎన్నికైన ప్రభుత్వ అధికారాన్ని సవాల్ చేసే దిశగా సాగే రాజకీయ కథనాన్ని సూచిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ మార్పును ఒక రాజకీయ లక్ష్యంగా సాధారణీకరించడమే వీటన్నింటిలో ఉన్న ఉమ్మడి అంశం. దీప్కే సోరోస్ నుండి ఏదైనా డబ్బు పొందారా లేరా  అనేది వేరే విషయం. ప్రస్తుత రాజకీయాల నేపథ్యంలోనే దీప్కే ప్రకటనను పరిశీలించాలి.

CJP నిధుల వివాదంలో మరో కోణం కూడా ఉంది. అమెరికాలోని కొందరు దాతలు CJP సంస్థకు, దాని ప్రచారానికి నిధులు సమకూరుస్తున్నారని అమెరికన్ గాయని మేరీ మిల్బెన్ ఆరోపించారు. విదేశీ జోక్యాన్ని దీప్కే ఖండించి ఉండవచ్చు, కానీ ఆరోపణ గానీ లేదా నిరాకరణ గానీ ఈ విషయాన్ని తేల్చలేవు. విదేశీ నిధులపై తుది నిర్ణయానికి రావడానికి పారదర్శక ఖాతాలు, రిజిస్ట్రేషన్ రికార్డులు, ధృవీకరించదగిన ఆర్థిక ప్రకటనలు అవసరం.

“ప్రభుత్వ మార్పు” – బ్యాలెట్లు సరిపోనప్పుడు

‘ప్రభుత్వ మార్పు’ అనే పదానికి ఎన్నికల ద్వారా సాధారణ ప్రభుత్వ మార్పునకు మించిన అర్థాలున్నాయి. బలవంతంగా  లేదా బెదిరింపుల ద్వారా ఉన్న ప్రభుత్వాన్ని కూల్చి కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడం కూడా  ప్రభుత్వ మార్పుగా కేంబ్రిడ్జ్ డిక్షనరీ చెపుతోంది. ప్రభుత్వ పతనం, దాని స్థానంలో మరొకటి రావడాన్ని ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా కూడా ప్రభుత్వ మార్పుగా వర్ణిస్తుంది. ఆక్స్ఫర్ రిఫరెన్స్ దీనిని హార్డ్ పవర్, సైనిక చర్య లేదా స్థానిక మిలీషియాలకు మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టి భర్తీ చేయడం అని వర్ణిస్తుంది.

అంతర్జాతీయ రాజకీయాలలో ‘ప్రభుత్వ మార్పు’ అనే పదాన్ని భయపెట్టి లేదా బెదిరించి ప్రభుత్వాన్ని మార్చడం, బయటి శక్తుల ప్రాబల్యంతో ప్రభుత్వాలను పడగొట్టి కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడం, ఉన్న ప్రభుత్వం అకస్మాత్తుగా మారిపోవడం వంటి సందర్భాలలో దీనిని వాడుతున్నారు.

ప్రశాంత్ భూషణ్ చేసిన ప్రకటన ఈ నేపథ్యంలో రాజకీయ మార్పు ఉద్దేశించిన మార్గాలపై ఒక ప్రాథమిక ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది. వారి ఉద్దేశం ప్రత్యామ్నాయ ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకోవాలని ఓటర్లను ఒప్పించడమా, లేక ఎన్నికల ప్రక్రియ ద్వారా కాకుండా బయటి నుండి ఒత్తిడి తెచ్చి అధికారంలో ఉన్నవారిని దించడమా?

శాంతియుత నిరసన, విమర్శ, జవాబుదారీతనం కోసం డిమాండ్లు ప్రజాస్వామిక హక్కులే. కానీ ఒక ప్రభుత్వ విధానాలను నిరసించడం వేరు, ఎన్నికల రహిత ఒత్తిడి ద్వారా దానిని తొలగించాలని కోరడం వేరు. భారీగా ప్రజలను సమీకరించి ప్రదర్శనలు చేయయడం ద్వారా  రాజ్యాంగ ప్రక్రియల ద్వారా తమ లక్ష్యాలను చేరాలనుకుంటున్నారా లేక ఉన్న అధికార వ్యవస్థను ధిక్కరించి దానిని పక్కన పెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తోందా అనేదానిపై ఈ తేడా ఆధారపడి ఉంటుంది.

ప్రభుత్వాలను సవాల్ చేయడానికి, విమర్శించడానికి, ఓటు ద్వారా గద్దె దింపడానికి ప్రజాస్వామ్యం అనుమతిస్తుంది. అలా కాకుండా ఎన్నికైన ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టడాన్ని ఒక ప్రజా ఉద్యమం తీసుకురావడం ప్రజాస్వామ్యబద్ధం అనిపించుకోదు.

ఆందోళన అరాచకానికి అజెండాగా మారినప్పుడు

ఈ ‘నాయకులు’ అని పిలవబడే వారి ప్రకటనలు రాజకీయ అసమ్మతికి సంబంధించిన విడివిడి వ్యక్తీకరణలు కావు. ఇవన్నీ కలిపి, ఎన్నికైన ప్రబుత్వయాన్ని చట్టవిరుద్ధం చేయడానికి, శాశ్వత ఘర్షణ వాతావరణాన్ని సృష్టించడానికి, రాజకీయ మార్పునకు చట్టబద్ధమైన సాధనంగా, వ్యవస్థాపరమైన అంతరాయాన్ని ప్రదర్శించడానికి ప్రయత్నించే రాజకీయాలను సూచిస్తున్నాయి. ఇది ‘మొబోక్రసీ’కి దారితీస్తుంది. ప్రభుత్వ మార్పునకు పిలుపు బహిరంగంగా వినిపించినప్పుడు, పొరుగు దేశం యొక్క అశాంతిని భారతదేశానికి నమూనాగా చూపినప్పుడు, ప్రభుత్వంపై తిరుగుబాటు చేయాలని పోలీసులను, సాయుధ దళాలను కోరినప్పుడు వాటి పరిణామాలు సాధారణ ప్రతిపక్ష రాజకీయాలకు మించి ఉంటాయి. రాజకీయ లక్ష్యాన్ని సాధించడం కోసం వ్యవస్థలు తమ రాజ్యాంగ పాత్రలను విడిచిపెట్టేలా ఒత్తిడికి గురిచేసే పరిస్థితులను సృష్టించడానికి, అరాచకత్వాన్ని సృష్టించడానికి చేసే ప్రయత్నమే ఇందులో ఉన్న ఉమ్మడి సూత్రం.

వ్యవస్థల  కొనసాగింపు, ప్రజా విశ్వాసంపై ఆధారపడి భారతదేశ ఆర్థిక పురోగతి, మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ, పెరుగుతున్న వ్యూహాత్మక ప్రభావం ఉంటాయి. రాజకీయ ప్రతిపక్షం ప్రజాస్వామ్యంలో అంతర్భాగమే.  కానీ ప్రభుత్వాన్ని అప్రతిష్టపాలు చేయడానికి, ప్రజా అసంతృప్తిని తీవ్రతరం చేయడానికి, పోరాడితే మాత్రమే సమస్యలు పరిష్కారం అవుతాయని ప్రచాచారం చేసే స్థాయికి ప్రతిపక్షం దిగజారకూడదు. రాజకీయ నాయకులు ఇటువంటి ఆందోళనలను సమర్ధించి మద్దతు ఇచ్చినప్పుడు దాని ప్రభావం కేవలం వరూ లక్ష్యంగా చేసుకున్న ప్రభుత్వం మీద మాత్రమే ఉండవు. తదుపరి ప్రభుత్వాలపై కూడా ఆ ప్రభావం ఉంటుంది.

ప్రజాస్వామ్యం అంటే ప్రతి ఆందోళన, ఉత్తర్వులను ధిక్కరిచడం, అవిధేయతకు పిలుపు, వ్యవస్థపై  తిరుగుబాటును రెచ్చగొట్టే ప్రతి ప్రయత్నాన్ని చట్టబద్ధమైన రాజకీయ అభివ్యక్తికరణగా అంగీకరించాలని అర్థం కాదు. ఎన్నికలు పాలించే అధికారాన్ని ఇస్తాయి. రాజ్యాంగం జవాబుదారీతనానికి, మార్పునకు మార్గాలను సూచిస్తుంది.

అసమ్మతి ఉనికిలో ఉండటం ప్రధాన ఆందోళన కాదు, కానీ అటువంటి సమీకరణ ఏ రాజకీయ లక్ష్యం వైపు వెడుతోందనేది ముఖ్యం. బహిరంగ ప్రకటనలు పదేపదే ప్రభుత్వ మార్పును కోరుతున్నప్పుడు, అశాంతిని కొనియాడుతున్నప్పుడు, భద్రతా యంత్రాంగంలో ప్రతిఘటనను ప్రోత్సహిస్తున్నప్పుడు, అవి నిరంతర అశాంతి, రాజకీయ ప్రయోజనాలను సాధించే సాధనంగా మారే ఆందోళనకరమైన అజెండాను వెల్లడిస్తున్నాయి.

News at a glance

Prashant Bhushan’s ‘Want Regime Change’ Call, BJP Says ‘We Told You So’
https://www.ndtv.com/india-news/sir-protests-cjp-prashant-bhushans-want-regime-change-call-bjp-says-we-told-you-so-12193127

“We want regime change, nothing wrong with that”: Prashant Bhushan  https://www.aninews.in/news/national/politics/we-want-regime-change-nothing-wrong-with-that-prashant-bhushan20261015175208/

‘Forgive your enemies once, friends twice, but never traitors’: Kiren Rijiju on ‘regime change’ remark https://telanganatoday.com/forgive-your-enemies-once-friends-twice-but-never-traitors-kiren-rijiju-on-regime-change-remark

‘Educate, Agitate, Organise’: German YouTuber Dhruv Rathee Provokes Army & Police to Challenge Elected Govt
https://www.republicworld.com/india/educate-agitate-organise-german-youtuber-dhruv-rathee-provokes-army-police-to-challenge-elected-govt-2026-10-15-138998

Complaint Filed Against Dhruv Rathee Over Alleged Remarks Inciting Army, Police To Revolt
https://www.news18.com/india/complaint-filed-against-dhruv-rathee-over-alleged-remarks-inciting-army-police-to-revolt-ws-kl-10384768.html

Why are foreigners interfering? Dipke, US singer spar over CJP funding claims 

https://www.indiatoday.in/world/story/mary-millben-abhijeet-dipke-clash-cjp-us-funding-claims-ptag-3017591-2026-10-15

By the numbers

When governments fall outside the ballot box 

Country and year What happened Outcome 
Sri Lanka, 2022 Mass protests erupted amid economic collapse, shortages of fuel and food, and anger over the Rajapaksa family’s rule. Protesters stormed the presidential residence and other government premises. President Gotabaya Rajapaksa fled the country and resigned.
Bangladesh, 2024 Student protests against public-sector job quotas escalated into a nationwide uprising demanding Prime Minister Sheikh Hasina’s resignation. The crackdown and mounting violence intensified the crisis. Hasina resigned and fled on August 5. An interim administration subsequently took charge.
Nepal, 2025 Youth-led protests, triggered by a social-media ban and fuelled by anger over corruption, privilege and unemployment, escalated into violent unrest. Government buildings were attacked and set on fire. Prime Minister K. P. Sharma Oli resigned, and an interim government was formed.
Sudan, 2019 Months of mass demonstrations against economic hardship and President Omar al-Bashir’s long rule culminated in military intervention. The military removed Bashir, but the transition to civilian democratic rule remained contested.
Algeria, 2019 The Hirak protest movement mobilised large crowds against President Abdelaziz Bouteflika’s bid for another term. Bouteflika resigned after weeks of mass protests and pressure from the military leadership.
Syria, 2024 An armed opposition offensive advanced rapidly after years of civil war, culminating in the collapse of Bashar al-Assad’s government. Assad fled Damascus on December 8. This was an armed rebel victory, not a mob-led removal of a democratically elected government.
Niger, 2023 Presidential guards detained President Mohamed Bazoum, and the military seized power, citing security and governance failures. A military coup overthrew the elected president and suspended constitutional institutions.
Venezuela, 2024 Protests erupted after the disputed presidential election, with opposition supporters challenging Nicolás Maduro’s declared victory. The protests did not remove Maduro from power. This was an unsuccessful challenge to the incumbent government, not a successful overthrow.

Academic insights

Hybrid Wars: The indirect adaptive approach to regime change
By Andrew Horybho, Institute for Strategic Studies and Predictions, PFUR
https://resistir.info/livros/hybrid_wars_updated.pdf

The CIA and regime change: Lessons from the Cold War
Bergin, Eleanor Reid, Woodrow Wilson School
https://dataspace.princeton.edu/handle/88435/dsp01h415pc89r

Social media pulse

“This is a fight for regime change, and we will make it happen.” : Prashant Bhushan
https://x.com/HemanNamo/status/2110709780566487475

Yes, We Want Regime Change in India
https://x.com/mitrapredator/status/2110700810548216159

Imran Masood started to talk about REGIME CHANGE openly now.  https://x.com/PoliticalKida/status/2110995487302255089

Pawan Khera joins the gang too!
https://x.com/PoliticalKida/status/2110999746026623051

Deep State, Social Media & Regime Change !
https://x.com/MonaPatelT/status/2110849385978593688

Neha Bora talks to Bangladeshi SSF which led the COUP against Sheikh Hasina
https://x.com/Indian_Analyzer/status/2110383878489706497

Neha Bora Says Bangladesh Youth Inspired Indian Gen Z
https://www.youtube.com/watch?v=-8RfK-l4r-A

Reporter to Neha: Do you want to recreate Bangladesh anarchy in India?
https://x.com/farzlicioustahe/status/2110735094189322569

Replicate Bangladesh in India?
https://x.com/Pamphlet_in/status/2110726931247174089

Dhruv Rathee Faces Veterans’ Backlash Over Army, Police Remarks
https://x.com/AugadhBhudeva/status/2110824231026217367

mche Goa. 

https://www.facebook.com/amchegoa/videos/2899876943719988/

 

The cat is out of the bag!! 

https://www.facebook.com/narendra.sawaikar

This is outright sedition. The armed forces are meant to protect the nation, not rise in revolt – Maj Gen Harsha Kakar

https://x.com/kakar_harsha/status/2110983395824275660?s=20

Our reading list

In the Name of Democracy: JP Movement and the Emergency
by Bipan Chandra

A political history book examines the relationship between the Jayaprakash Narayan movement and India’s Emergency of 1975–1977, offering a provocative interpretation of how both political opposition and government authoritarianism threatened democratic institutions.

Overthrow: America’s Century of Regime Change from Hawaii to Iraq

by Stephen Kinzer

Citing cases, the book argues that ‘regime change’ has been an integral part of U.S. foreign policy for more than 100 years. Starting with the overthrow of the Hawaiian monarchy in 1893 and continuing through the Spanish-American War and the Cold War and into our own time, the United States has not hesitated to overthrow governments that stood in the way of its political and economic goals.

]]> https://dakshinam.org/2026/10/17/%e0%b0%86%e0%b0%82%e0%b0%a6%e0%b1%8b%e0%b0%b3%e0%b0%a8-%e0%b0%85%e0%b0%b0%e0%b0%be%e0%b0%9a%e0%b0%95%e0%b0%82-%e0%b0%a6%e0%b1%8d%e0%b0%b5%e0%b0%be%e0%b0%b0%e0%b0%be-%e0%b0%85%e0%b0%a7%e0%b0%bf/feed/ 0 2061 POCSO-Rape Cases Are Piling Up Across the Country https://dakshinam.org/2026/10/14/pocso-rape-cases-are-piling-up-across-the-country/ https://dakshinam.org/2026/10/14/pocso-rape-cases-are-piling-up-across-the-country/#respond Wed, 14 Oct 2026 12:10:53 +0000 https://dakshinam.org/?p=2033 Introductory Memo: India is facing a growing backlog of rape and POCSO cases due to delays in trials and the failure to establish the required number of special courts. In 2025, around 1.4 lakh cases were registered, but verdicts were delivered in only 66,500 cases, leaving approximately 2.4 lakh cases pending by the end of the year. Despite the legal requirement to complete POCSO trials within one year, pending cases have remained above two lakh annually in recent years. Although the central government has provided financial assistance to states and proposed 790 fast-track courts to expedite trials, several states, including Kerala, have reportedly failed to make full use of the scheme. Union Law Minister Arjun Ram Meghwal has urged states and High Courts to ensure speedy disposal of cases, while emphasizing that the appointment of judges and the establishment and maintenance of courts fall under the responsibility of state governments.

Analytical view/ Analysis: All the POCSO – rape cases have to dispose within one year after coming to the purview of the courts. This is fully violated and around two lakh cases are pending and piling up yearly. This is nullifying the real purpose of POCSO act itself.

Cases of sexual assault against children and rape cases are piling up without trials being completed. Under the POCSO Act, cases that reach the courts are required to be completed and verdicts delivered within one year. But because the law has not achieved the required pace of implementation, cases are piling up in the courts. In 2025, 1,40,000  rape and POCSO cases were registered in India. But verdicts could be delivered in only 66,500 cases. By December 31, 2025, as many as two and a half lakh cases, including older cases, were pending in the courts. An examination of the pattern of pending cases over the past three years makes it clear that at least two lakh cases remain pending every year. The assessment is that the failure to establish the required number of courts under the law and to conduct trials and deliver verdicts quickly is the reason for this accumulation of cases.

If more than 100 rape-POCSO cases come before a court, the rules stipulate that a special court should be established there for this purpose. If a special court is established, the central government will bear 60 percent of the salaries of the judicial officer and seven staff members. The central government also bears a share of other expenses. The central government extends this support to state governments to prevent sexual offences against children. Kerala currently has 56 POCSO courts. Although the scheme for establishing special courts had been extended until the 30th of last month, it is understood that many states, including Kerala, did not take advantage of it. The Kerala High Court itself had directed the state government to take urgent action in this matter and establish courts as required by law. The central government had proposed setting up 790 fast-track courts exclusively to deal with POCSO -rape cases.

In 2021, trials were completed in 36470 cases. There were 12,80,000 pending cases. By 2022, verdicts had been delivered in 640,53 cases. At the end of the year, 1,90,000 cases were pending. In 2023, verdicts were delivered in 76349 cases. At the end of the year, two lakh cases remained pending. In 2024, verdicts were delivered in 85,595 cases. Two lakh cases were pending for completion of trial. In 2025, 66,500 cases were disposed of. As many as 2,40,000 cases remain pending. Union Law Minister Arjun Ram Meghwal had himself stated in Parliament that, since the launch of the scheme to establish courts with central assistance, 1260 crore rupees had been provided to 29 states and Union Territories. The Union Minister also said that letters had been sent to state chief ministers and High Court Chief Justices urging them to ensure that cases were disposed of quickly without piling up. The minister said that the central government’s intention was to ensure that cases under the POCSO Act were tried and verdicts delivered within the prescribed time limit. The minister clarified that filling vacancies for judges, as well as establishing and maintaining courts, falls within the jurisdiction of the states.

Reference

  1. https://www.thehindu.com/news/national/india-marks-first-ever-milestone-by-clearing-more-child-sexual-abuse-cases-than-filed/article70414648.ece
  2. https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2227447&reg=3&lang=1
  3. https://www.thehindu.com/opinion/lead/faster-is-not-fairer-in-pocso-case-clearance-numbers/article70498462.ece
  4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8445113/
  5. https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/1714/AU1104.pdf?source=pqals

News at a Glance: POCSO –rape cases are pending and piling up.2.4 lakh cases are piled up in courts

By the Numbers: In 2025, around 1.4 lakh cases were registered, but verdicts were delivered in only 66,500 cases, leaving approximately 2.4 lakh cases pending by the end of the year.

Academic Insight: The reason for increasing pending casesand piling up.Why special courts are not established by state governments.

On Our Reading List: Mathrubhumi, Manorama, Indian express, Times of India, Deshabhimani, Janambhumi

Article by: G K Suresh Babu

]]> https://dakshinam.org/2026/10/14/pocso-rape-cases-are-piling-up-across-the-country/feed/ 0 2033 మసకబారుతున్న సమాచార హక్కు చట్టం https://dakshinam.org/2026/10/14/%e0%b0%ae%e0%b0%b8%e0%b0%95%e0%b0%ac%e0%b0%be%e0%b0%b0%e0%b1%81%e0%b0%a4%e0%b1%81%e0%b0%a8%e0%b1%8d%e0%b0%a8-%e0%b0%b8%e0%b0%ae%e0%b0%be%e0%b0%9a%e0%b0%be%e0%b0%b0-%e0%b0%b9%e0%b0%95%e0%b1%8d%e0%b0%95/ https://dakshinam.org/2026/10/14/%e0%b0%ae%e0%b0%b8%e0%b0%95%e0%b0%ac%e0%b0%be%e0%b0%b0%e0%b1%81%e0%b0%a4%e0%b1%81%e0%b0%a8%e0%b1%8d%e0%b0%a8-%e0%b0%b8%e0%b0%ae%e0%b0%be%e0%b0%9a%e0%b0%be%e0%b0%b0-%e0%b0%b9%e0%b0%95%e0%b1%8d%e0%b0%95/#respond Wed, 14 Oct 2026 05:41:33 +0000 https://dakshinam.org/?p=2027 INTRODUCTION

స‌మాచార హ‌క్కు చ‌ట్టం అమ‌ల్లోకి వ‌చ్చి 21 ఏళ్లు పూర్త‌య్యాయి. ఎన్నో ఉద్య‌మాల ఫ‌లితంగా ఈ చ‌ట్టం రూపు దాల్చిప్పుడు ప్ర‌జాస్వామ్య ప్రియులు, స‌గ‌టు భార‌తీయులు ఎంతో సంబుర‌ప‌డ్డారు. అవినీతి, అక్ర‌మాల‌కు తెర‌వేయ‌డంలో ఈ చ‌ట్టం త‌మ‌కు ఆయుధంగా ఉప‌యోగ‌ప‌డుతుంద‌ని ఎంతో మంది అనుకున్నారు. చ‌ట్టం ఏర్పాటే ఒక ఘ‌న విజ‌యంగా భావించారు. మొదట్లో కొంత ప్ర‌భావ‌శీంగా క‌నిపించిన ఈ చ‌ట్టం  కాల క్ర‌మేణా మ‌స‌క‌బారిపోతోంది. దీనిపై ఆశ‌లు స‌న్న‌గిల్లుతూ వ‌స్తున్నాయి. అంత‌కుముందు అంకుశంలా క‌నిపించిన చ‌ట్టం ఇప్పుడు  నామ‌మాత్ర‌మై పోయింది. ప్ర‌భుత్వాలు ఈ చ‌ట్టం అమ‌లును ప‌ట్టించుకోక‌వ‌పోడం, స‌మాచార హ‌క్కు క‌మిష‌న్ల‌లో క‌మిష‌న‌ర్ల నియామ‌కాల‌ను పూర్తి స్థాయిలో చేప‌ట్ట‌క‌పోవ‌డం, రాజ‌కీయ నిరుద్యోగుల‌కు ఆవాసంగా క‌మిష‌న్‌ను మార్చ‌డం, నిబంధ‌న‌లు మార్చ‌డం, అధికారాలు త‌గ్గించ‌డంతో స‌మాచార హ‌క్కు చ‌ట్టం కోర‌లు పీకిన పాములా మారిపోతోంది. ఇప్ప‌టికీ చ‌ట్టం అమ‌లులో ఉంది.క‌మిష‌న్లు ప‌నిచేస్తూనే ఉన్నాయి. కానీ ఆశించిన ప‌నితీరు క‌న‌బ‌ర‌చ‌డం లేదు.   అప్పీళ్ల పరిష్కారంలో ఏళ్ల తరబడి నిరీక్షణ, జరిమానాల విధింపులో వెనుకంజ…వెర‌సి  లక్షలాది పెండింగ్‌ కేసులతో ల‌క్ష్యం నీరుగారిపోతోంది. స‌మాచార హ‌క్కు చ‌ట్టం ఏర్ప‌డి అక్టోబ‌రు 12 నాటికి 21 ఏళ్లు పూర్త‌యిన సంద‌ర్భంగా దీనిపై విశ్లేష‌ణ‌.

ANALYSIS

అక్టోబరు 12, 2026తో సమాచార హక్కు చట్టం అమల్లోకి వచ్చి 21 ఏళ్లు పూర్తయ్యాయి. ప్రభుత్వ వ్యవహారాల్లో పారదర్శకతను పెంచడం, అవినీతిని ప్రశ్నించడం, సంక్షేమ పథకాల ప్రయోజనాలు ప్రజలకు అందుతున్నాయో లేదో తెలుసుకోవడం కోసం రూపొందిన ఈ చట్టం కోట్లాది మంది పౌరులకు సాధికారత కల్పించింది. అయితే, చట్టం అమలుకు బాధ్యత వహించే సమాచార కమిషన్లలో ఖాళీలు, అప్పీళ్ల పెండింగ్‌, విచారణలో జాప్యం, అధికారులపై జరిమానాల విధింపులో వెనుకంజ వంటి సమస్యలు దాని లక్ష్యాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయి.

సతర్క్‌ నాగరిక్‌ సంఘటన్‌ విడుదల చేసిన 2025–26 నివేదిక ప్రకారం, 2026 జూన్‌ 30 నాటికి దేశంలోని 28 సమాచార కమిషన్లలో 3,85,716 అప్పీళ్లు, ఫిర్యాదులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి.

సమాచార హక్కు చట్టం ఏర్పాటుకు దారితీసిన పరిస్థితులు

ప్రభుత్వం ప్రజల కోసం ఖర్చు చేసే నిధులు ఎలా వినియోగమవుతున్నాయి? సంక్షేమ పథకాల లబ్ధిదారుల ఎంపికలో అక్రమాలు జరుగుతున్నాయా? గ్రామాల్లో నిర్మించామని చెప్పే రహదారులు, పాఠశాలలు, చెరువులు వాస్తవంగా నిర్మించారా? ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, కాంట్రాక్టులు, రేషన్‌ పంపిణీ, పెన్షన్ల మంజూరులో అవకతవకలు ఉన్నాయా? ఇటువంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకోవడానికి ప్రజలకు అధికారిక రికార్డులు అందుబాటులో ఉండాలనే ఆలోచన నుంచే సమాచార హక్కు ఉద్యమం బలపడింది.

రాజస్థాన్‌లో మొదలైన ప్రజా ఉద్యమం

1990వ దశకం ప్రారంభంలో రాజస్థాన్‌లోని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కూలీలకు కనీస వేతనాలు చెల్లించకపోవడం, ఉపాధి పనుల రికార్డుల్లో అక్రమాలు, జరగని పనులకు నిధులు ఖర్చు చేసినట్లు చూపించడం వంటి సమస్యలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.ఈ నేపథ్యంలో మజ్దూర్‌ కిసాన్‌ శక్తి సంఘటన్‌ (MKSS) ప్రజా ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది. గ్రామ పంచాయతీలు, ప్రభుత్వ శాఖల వద్ద ఉన్న ఖర్చుల వివరాలు, వేతనాల రికార్డులు, బిల్లులు, వోచర్లు ప్రజలకు అందించాలని డిమాండ్‌ చేసింది.1994, 1996లో నిర్వహించిన జన్‌ సున్వాయ్‌ (ప్రజా విచారణలు) ఈ ఉద్యమంలో కీలక ఘట్టాలుగా నిలిచాయి. ప్రభుత్వ రికార్డులను ప్రజల ముందు చదివి వినిపించడం ద్వారా, కాగితాలపై పూర్తయినట్లు చూపించిన పనులు వాస్తవంగా జరిగాయా లేదా అన్నది గ్రామస్థులే ప్రశ్నించే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ ఉద్యమం సమాచారాన్ని పొందడం కేవలం ప్రభుత్వ దయాదాక్షిణ్యాలపై ఆధారపడే విషయం కాదని, ప్రజాస్వామ్యంలో అది పౌరుల హక్కు కావాలనే ఆలోచనకు బలాన్నిచ్చింది. అనంతరం వివిధ రాష్ట్రాల్లో సమాచార హక్కు ఉద్యమాలు విస్తరించాయి.

రాష్ట్రాల నుంచి జాతీయ చట్టం వరకు

రాజస్థాన్‌ ఉద్యమంతో పాటు పౌరసంఘాలు, పాత్రికేయులు, న్యాయవాదులు, ప్రజాస్వామిక హక్కుల కార్యకర్తలు సమాచార హక్కు కోసం జాతీయ స్థాయిలో ప్రచారం నిర్వహించారు.

– 1996: సమాచార హక్కుపై జాతీయ స్థాయి చట్టం కోసం ఉద్యమం మరింత విస్తరించింది.

– 1997–2000: పలు రాష్ట్రాలు సమాచార హక్కుకు సంబంధించిన చట్టాలు, విధానాలను రూపొందించడం ప్రారంభించాయి. రాజస్థాన్‌ సమాచార హక్కు చట్టం 1999లో ఆమోదం పొందింది; 2000లో అమల్లోకి వచ్చింది.

– 2002: కేంద్ర ప్రభుత్వం ఫ్రీడం ఆఫ్ ఇన్ఫ‌ర్మేష‌న్ యాక్టు   తీసుకొచ్చింది. అయితే, అది సమర్థంగా అమల్లోకి రాలేదు.

– 2004: సమాచార హక్కుకు సంబంధించిన కొత్త బిల్లును పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టారు.

– 2005, జూన్‌ 15: సమాచార హక్కు చట్టానికి రాష్ట్రపతి ఆమోదం లభించింది.

– 2005, అక్టోబరు 12: చట్టంలోని మిగిలిన ప్రధాన నిబంధనలు అమల్లోకి వచ్చాయి.

 

ఈ చట్టం వెనుక ఉన్న ప్రధాన సందేశం స్పష్టం: ప్రభుత్వం ప్రజల కోసం పనిచేస్తుంది. కాబట్టి ప్రజాధన వినియోగం, ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు, ప్రజా ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన రికార్డులపై ప్రజలకు ప్రశ్నించే హక్కు ఉండాలి.

రాజ్యాంగంలోని ఏ అంశం సమాచార హక్కుకు ఆధారం?

భారత రాజ్యాంగంలో సమాచార హక్కు అనే పేరుతో ప్రత్యేకంగా ఒక ప్రాథమిక హక్కును పేర్కొనలేదు. అయితే, సుప్రీంకోర్టు పలు తీర్పుల ద్వారా సమాచారాన్ని పొందే హక్కును రాజ్యాంగంలోని 19(1)(a) అధికరణం కల్పించిన భావప్రకటన స్వేచ్ఛలో భాగంగా గుర్తించింది. ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను తెలుసుకునే అవకాశం లేకుండా పౌరులు వాటిపై అభిప్రాయాలు ఏర్పరచుకోవడం, వాటిని విమర్శించడం, ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో అర్థవంతంగా పాల్గొనడం సాధ్యం కాదన్నది ఈ న్యాయసూత్రంలోని ప్రధాన భావన. 1975లో స్టేట్‌ ఆఫ్‌ ఉత్తరప్రదేశ్‌ వర్సెస్‌ రాజ్‌ నారాయణ్‌ కేసులోనూ, 1981లో ఎస్‌.పీ. గుప్తా వర్సెస్‌ యూనియన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా కేసులోనూ ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల పారదర్శకత, ప్రజలకు సమాచారం అందుబాటులో ఉండాల్సిన అవసరంపై సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది.

2005లో రూపొందిన సమాచార హక్కు చట్టం ఈ రాజ్యాంగ సూత్రానికి నిర్దిష్టమైన చట్టపరమైన విధానాన్ని కల్పించింది.అయితే, ఈ హక్కు సంపూర్ణమైనది కాదు. జాతీయ భద్రత, కొన్ని రకాల వ్యక్తిగత సమాచారం, వాణిజ్య రహస్యాలు, న్యాయపరమైన మినహాయింపులు వంటి అంశాలకు చట్టంలోని సెక్షన్‌ 8, ఇతర నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. ప్రజా ప్రయోజనం, గోప్యత మధ్య సమతౌల్యం పాటించాల్సి ఉంటుంది.

సమాచార హక్కు చట్టంలోని ప్రధాన నిబంధనలు

సమాచార హక్కు చట్టం కేవలం ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు దరఖాస్తులు పెట్టుకునే అవకాశం కల్పించే చట్టం మాత్రమే కాదు. సమాచారాన్ని అందించే విధానం, అధికారుల బాధ్యత, అప్పీళ్ల పరిష్కారం, ఉల్లంఘనలకు జరిమానాలు వంటి అంశాలకూ ఇందులో స్థానం ఉంది.

పౌరులకు ఉన్న హక్కులు

సెక్షన్‌ 4: ప్రభుత్వ సంస్థలు తమ కార్యకలాపాలు, విధులు, అధికారాలు, నిర్ణయాల ప్రక్రియ, నిధుల వినియోగం తదితర సమాచారాన్ని వీలైనంతవరకు స్వయంగా ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి. దీనివల్ల ప్రతి సమాచారానికీ దరఖాస్తు చేయాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.

సెక్షన్‌ 6: పౌరులు సంబంధిత ప్రజా సమాచార అధికారికి దరఖాస్తు చేసి సమాచారం కోరవచ్చు.

సెక్షన్‌ 7: సాధారణంగా 30 రోజుల్లో సమాచారం అందించాలి. ఒక వ్యక్తి జీవితం లేదా స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన సమాచారం అయితే 48 గంటల్లో అందించాల్సి ఉంటుంది.

సెక్షన్‌ 19: సమాచారం అందకపోయినా, నిరాకరించినా లేదా అసంపూర్ణ సమాచారం ఇచ్చినా మొదటి అప్పీల్‌, ఆ తరువాత రెండో అప్పీల్‌ చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

సెక్షన్‌ 20: సరైన కారణం లేకుండా సమాచారం ఇవ్వకపోవడం, దరఖాస్తును తిరస్కరించడం, తప్పుడు లేదా అసంపూర్ణ సమాచారం ఇవ్వడం వంటి నిర్దిష్ట ఉల్లంఘనలకు బాధ్యుడైన సమాచార అధికారిపై రోజుకు రూ.250 చొప్పున, గరిష్ఠంగా రూ.25,000 జరిమానా విధించవచ్చు. సంబంధిత అధికారికి తన వాదన వినిపించే అవకాశం ఇచ్చిన తరువాతే జరిమానాపై నిర్ణయం తీసుకోవాలి.

సెక్షన్‌ 25: సమాచార హక్కు చట్టం అమలు తీరుపై సమాచార కమిషన్లు వార్షిక నివేదికలను రూపొందించాలి. వాటిలో దరఖాస్తులు, తిరస్కరణలు, అప్పీళ్లు, వాటి పరిష్కారం, జరిమానాలు తదితర వివరాలు ఉండాలి.

ఈ నిబంధనల ఉద్దేశం కేవలం సమాచారం ఇవ్వడం కాదు; ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో బాధ్యతాయుతమైన పరిపాలనను ప్రోత్సహించడం కూడా.

కేంద్ర సమాచార కమిషన్‌ ఎలా పనిచేస్తుంది?

సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్‌ 12 ప్రకారం కేంద్ర సమాచార కమిషన్‌

ఏర్పాటైంది. ఇది 2005 అక్టోబరు 12 నుంచి పనిచేస్తోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోని ప్రజా సంస్థలకు సంబంధించిన అప్పీళ్లు, ఫిర్యాదులను పరిష్కరించడం దీని ప్రధాన బాధ్యత.

కమిషన్‌ నిర్మాణం

కేంద్ర సమాచార కమిషన్‌లో ఒక ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌, అవసరాన్ని బట్టి గరిష్ఠంగా పది మంది సమాచార కమిషనర్లు ఉండవచ్చు.

ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌, ఇతర కమిషనర్ల నియామకానికి ఎంపిక కమిటీలో ప్రధానమంత్రి , లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడు , ప్రధానమంత్రి నామినేట్‌ చేసిన కేంద్ర మంత్రివర్గ మంత్రి ఉంటారు.

చట్టం ప్రకారం, ప్రజాజీవితంలో విశిష్టత కలిగి, న్యాయం, శాస్త్రసాంకేతిక రంగాలు, సామాజిక సేవ, నిర్వహణ, పాత్రికేయం, ప్రసార మాధ్యమాలు లేదా పరిపాలన వంటి రంగాల్లో విస్తృత పరిజ్ఞానం, అనుభవం ఉన్నవారిని నియమించవచ్చు. రాజకీయ పార్టీతో అనుబంధం ఉండటం, పార్లమెంటు లేదా రాష్ట్ర శాసనసభ సభ్యత్వం, ఇతర లాభదాయక పదవులు వంటి అంశాలపై చట్టంలో అనర్హత నిబంధనలు ఉన్నాయి.

 రాష్ట్ర సమాచార కమిషన్ల పరిస్థితి ఏమిటి?

సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్‌ 15 ప్రకారం ప్రతి రాష్ట్రం రాష్ట్ర సమాచార కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేయవచ్చు. ఈ కమిషన్ల పరిధిలోకి ఆయా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ శాఖలు, స్థానిక సంస్థలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోని ప్రజా సంస్థలకు సంబంధించిన అప్పీళ్లు, ఫిర్యాదులు వస్తాయి.

కేంద్ర కమిషన్‌తో పాటు రాష్ట్రాల సమాచార కమిషన్లు ఈ చట్టానికి కీలకమైన న్యాయపరమైన రక్షణ వ్యవస్థలు. కానీ అనేక రాష్ట్రాల్లో కమిషనర్ల నియామకం ఆలస్యం కావడం, తగినంత మంది కమిషనర్లు లేకపోవడం, వార్షిక నివేదికలు ప్రచురించకపోవడం వంటి సమస్యలు బయటపడ్డాయి.

సుప్రీంకోర్టు జోక్యం ఎందుకు అవసరమైంది?

2019 ఫిబ్రవరి 15న అంజలి భరద్వాజ్‌ వర్సెస్‌ యూనియన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా కేసులో సుప్రీంకోర్టు సమాచార కమిషన్లలో తగిన సంఖ్యలో కమిషనర్ల నియామకం అత్యవసరమని స్పష్టం చేసింది. కేసుల భారాన్ని బట్టి కమిషనర్ల సంఖ్యను నిర్ణయించాలని, ఖాళీలు ఏర్పడకముందే నియామక ప్రక్రియను ప్రారంభించాలని సూచించింది.

2025–26లోనూ కమిషన్ల నియామకాల్లో జాప్యంపై సుప్రీంకోర్టు పలు ఆదేశాలు జారీ చేసింది. 2026 జూలై 28న వెలువడిన ఉత్తర్వుల్లో హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌, ఝార్ఖండ్‌, మహారాష్ట్ర, బీహార్‌, ఛత్తీస్‌గఢ్‌, అసోం, తమిళనాడు, రాజస్థాన్‌ కమిషన్లలో ఖాళీలు, సభ్యుల కొరత, ప్రధాన సమాచార కమిషనర్ల నియామకంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో నియామక ప్రక్రియను నిర్దిష్ట గడువులో పూర్తి చేయాలని ఆదేశించింది.

రాష్ట్రాల వారీగా తాజా పరిస్థితిపై ముఖ్యమైన అంశాలు

రాష్ట్రం/కమిషన్‌                   అందుబాటులో ఉన్న తాజా సమాచారం

ఝార్ఖండ్‌:          2025–26 నివేదిక ప్రకారం కొత్త అప్పీళ్లు, ఫిర్యాదుల నమోదును నిలిపివేసి, ఆ కాలంలో కేసులను పరిష్కరించలేదు. 2026 జూలై సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వు ప్రకారం నలుగురు కమిషనర్లు నియమితులైనప్పటికీ, ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌తో సహా మరికొన్ని నియామకాలు అవసరమయ్యాయి.

హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌:           2025 జూలై 3 నుంచి కమిషన్‌ పూర్తిగా పనిచేయడం లేదని 2026 అక్టోబరు నివేదిక పేర్కొంది.

అసోం  2026 జూలై సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వు సమయానికి ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌ నియామకం జరగలేదని కోర్టు పేర్కొంది.

తమిళనాడు :    అదే ఉత్తర్వు సమయానికి నలుగురు సమాచార కమిషనర్లు పనిచేస్తుండగా, ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌ సహా మరికొన్ని పోస్టులు ఖాళీగా ఉన్నాయి.

రాజస్థాన్‌:           2026 జూలై ఉత్తర్వు సమయానికి ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌ పోస్టు ఖాళీగా ఉన్నట్లు కోర్టుకు తెలియజేశారు.

బీహార్‌: పెండింగ్‌ కేసులు అధికంగా ఉన్నప్పటికీ, కమిషనర్ల సంఖ్య సరిపోవడం లేదని సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది.

ఛత్తీస్‌గఢ్‌           పెండింగ్‌ కేసుల భారాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని కమిషన్‌ సభ్యుల సంఖ్యను పునఃసమీక్షించాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది.

తెలంగాణ  సమాచార కమిషన్‌

తెలంగాణలో సమాచార కమిషన్‌ 2017లో ఏర్పాటైంది. అయితే ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌ పోస్టు 2020 ఆగస్టు నుంచి 2025 మే వరకు ఖాళీగా ఉంది. మొత్తం కమిషన్‌ 2023 ఫిబ్రవరి నుంచి 2025 మే వరకు రెండేళ్లకు పైగా పనిచేయని పరిస్థితి నెలకొంది. సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల తరువాత 2025 మేలో ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌తో సహా ఆరుగురిని నియమించారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సమాచార హక్కు కమిషన్

– ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ విభజన అనంతరం, ప్రత్యేక ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సమాచార కమిషన్‌ను 2017 ఆగస్టు 11న ఏర్పాటు చేశారు.2026 అక్టోబరు 13 నాటికి అందుబాటులో ఉన్న తాజా సమాచారం ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సమాచార హక్కు కమిషన్‌లో మొత్తం 8 పోస్టులు భర్తీ అయ్యాయి. ఖాళీలు లేవని సుప్రీంకోర్టుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2026 ఫిబ్రవరిలో తెలియజేసింది.

దేశవ్యాప్తంగా పెండింగ్‌ కేసులు:

2026 అక్టోబరులో వెలువడిన Report Card on the Performance of Information Commissions in India, 2025–26 నివేదిక ప్రకారం, జూన్‌ 30, 2026 నాటికి దేశంలోని 28 సమాచార కమిషన్లలో 3,85,716 అప్పీళ్లు, ఫిర్యాదులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి.

గత ఏడాది జూన్‌ 30 నాటికి 29 కమిషన్లలో 4,13,972 కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నట్లు నమోదైంది. తాజా గణాంకంలో ఒక కమిషన్‌కు సంబంధించిన సమాచారం అందుబాటులో లేకపోవడంతో, రెండు సంవత్సరాల సంఖ్యలను పోల్చేటప్పుడు ఈ పరిమితిని గుర్తుంచుకోవాలి.

IN NUMBERS

2026 జూన్‌ నాటికి అత్యధిక పెండింగ్‌ కేసులున్న కమిషన్లు

కమిషన్‌              పెండింగ్‌ కేసులు           గణాంకానికి సంబంధించిన గమనిక

మహారాష్ట్ర         77,397   2026 జూన్‌ 30

ఛత్తీస్‌గఢ్‌           52,559   2025 డిసెంబరు 10 నాటి సంఖ్య

బీహార్‌   42,243   2026 నివేదికలో పేర్కొన్న సంఖ్య

కేంద్ర సమాచార కమిషన్‌           39,121   2025 జూన్‌లో 24,102 ఉండగా పెరిగింది

తమిళనాడు      37,150   2026 జూన్‌ 30 నాటి సంఖ్యగా రాష్ట్ర వార్తా నివేదిక పేర్కొంది

తెలంగాణలో పెండింగ్‌ కేసుల పరిస్థితి

సతర్క్‌ నాగరిక్‌ సంఘటన్‌ 2024–25 నివేదిక ప్రకారం, తెలంగాణ సమాచార కమిషన్‌లో 2025 జూన్‌ 30 నాటికి 18,192 కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి. అప్పటి కేసుల పరిష్కార వేగాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, 2025 జూలై 1న దాఖలైన కొత్త అప్పీల్‌ను పరిష్కరించడానికి 29 సంవత్సరాల రెండు నెలలు పట్టవచ్చని అంచనా వేసింది.

2025 జూన్‌ 30 నాటి రాష్ట్రాల వారీ పెండింగ్‌ కేసులు

రాష్ట్రం/కమిషన్‌             పెండింగ్‌ కేసులు

మహారాష్ట్ర         95,340

కర్ణాటక 47,825

తమిళనాడు      41,059

ఛత్తీస్‌గఢ్‌           34,147

బీహార్‌   29,919*

ఒడిశా   19,239

ఉత్తరప్రదేశ్‌      18,424

తెలంగాణ          18,192

మధ్యప్రదేశ్‌      17,940

పంజాబ్‌              14,376

ఆంధ్రప్రదేశ్‌     13,591

ఝార్ఖండ్‌            7,728

రాజస్థాన్‌             7,028**

కేరళ     6,512

హర్యానా              5,542

పశ్చిమ బెంగాల్‌              4,954***

గుజరాత్‌             3,175

ఉత్తరాఖండ్‌     1,688

హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌             1,195

అసోం  787

అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌         497

త్రిపుర  368

గోవా       241

మణిపూర్‌           80

మేఘాలయ      13

నాగాలాండ్‌        7

సిక్కిం  3

మిజోరం              0

మొత్తం 4,13,972

కేంద్ర సమాచార కమిషన్‌           24,102

కేసులు ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి?

పెండింగ్‌ కేసులు పెరగడానికి కేవలం దరఖాస్తుల సంఖ్య పెరగడమే కారణం కాదు. కమిషన్లలో ఖాళీలు, కేసుల పరిష్కార వేగం, అప్పీళ్ల స్వీకరణ విధానం, అధికారుల బాధ్యతను అమలు చేయడంలో లోపాలు వంటి అంశాలు కూడా ప్రభావం చూపుతున్నాయి.

కమిషనర్ల నియామకంలో జాప్యం:

ప్రధాన సమాచార కమిషనర్‌, ఇతర కమిషనర్ల పదవీకాలం ఎప్పుడు ముగుస్తుందో ముందుగానే తెలుసుకోవచ్చు. అయినప్పటికీ నియామక ప్రక్రియను ముందుగానే ప్రారంభించకపోవడం వల్ల కమిషన్లు నెలలు, కొన్నిసార్లు సంవత్సరాల పాటు పనిచేయని పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.

సుప్రీంకోర్టు 2019లోనే ఖాళీలు ఏర్పడే తేదీకి ఒకటి లేదా రెండు నెలల ముందే నియామక ప్రక్రియ ప్రారంభించాలని సూచించింది. అయినప్పటికీ, తరువాతి సంవత్సరాల్లోనూ ఇలాంటి సమస్యలు పునరావృతమయ్యాయి.

కేసుల పరిష్కారంలో మందగమనం

2025–26 సంవత్సరంలో 27 కమిషన్లకు అందుబాటులో ఉన్న గణాంకాల ప్రకారం 2,61,669 కేసులు నమోదయ్యాయి. అదే కాలంలో 28 కమిషన్లు 2,41,627 కేసులను పరిష్కరించాయి. అంటే, నమోదైన కేసుల సంఖ్యను పరిష్కారాల సంఖ్య మించలేకపోయింది. ఈ తేడా ఒక్కటే మొత్తం పెండింగ్‌ మార్పును వివరించదు; పాత కేసుల పరిష్కారం, తిరిగి పంపిన అప్పీళ్లు, ఇతర గణాంక పరిమితులు కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి. అయినప్పటికీ, పరిష్కార వేగాన్ని పెంచాల్సిన అవసరం స్పష్టమవుతోంది.

అప్పీళ్లను విచారించకుండానే తిరిగి పంపడం

2025 జూలై నుంచి 2026 జూన్‌ వరకు తొమ్మిది సమాచార కమిషన్లు 37,701 అప్పీళ్లు, ఫిర్యాదులను తుది ఉత్తర్వులు ఇవ్వకుండా తిరిగి పంపినట్లు తాజా నివేదిక పేర్కొంది.

వీటిలో:

– కేంద్ర సమాచార కమిషన్‌ — 14,603;

– మహారాష్ట్ర — 14,140;

– బీహార్‌ — 4,417;

– గుజరాత్‌ — 3,276.

సతర్క్‌ నాగరిక్‌ సంఘటన్‌ నివేదిక ప్రకారం, గత సంవత్సరం కేంద్ర సమాచార కమిషన్‌ తిరిగి పంపిన అప్పీళ్లలో దాదాపు 95 శాతం మళ్లీ దాఖలు కాలేదు. పేజీలకు నంబర్లు వేయకపోవడం, సూచిక జతచేయకపోవడం వంటి లోపాల కారణంగా అప్పీళ్లను తిరిగి పంపడం ప్రజలను నిరుత్సాహపరచవచ్చని నివేదిక ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

అప్పీల్‌ పత్రాల్లో అవసరమైన వివరాలు ఉండటం ముఖ్యం. కానీ చిన్నచిన్న సాంకేతిక లోపాల కారణంగా ప్రజలు కోరుతున్న సమాచారానికి సంబంధించిన వివాదాన్ని అసలు విచారించకపోతే, చట్టం ఉద్దేశమే దెబ్బతింటోంది.

 జరిమానాలు విధించడంలో కమిషన్లు వెనుకంజ వేస్తున్నాయా?

సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్‌ 20 అధికారులకు బాధ్యతను గుర్తుచేసే ముఖ్యమైన నిబంధన. చట్టాన్ని ఉల్లంఘించిన సమాచార అధికారిపై తగిన సందర్భాల్లో జరిమానా విధించే అధికారం కమిషన్‌కు ఉంది.

2024 జూలై నుంచి 2025 జూన్‌ వరకు 23 కమిషన్లు అందించిన వివరాల ప్రకారం, మొత్తం 1,252 కేసుల్లో రూ.2.32 కోట్ల జరిమానాలు విధించారు. ఇదే సమయంలో, 17 కమిషన్లు అందించిన వివరాల ప్రకారం 13,657 కేసుల్లో జరిమానా ఎందుకు విధించకూడదో వివరణ కోరుతూ షోకాజ్‌ నోటీసులు జారీ చేశారు.

నివేదికలోని మరో ముఖ్యమైన పరిశీలన ఏమిటంటే, జరిమానా విధించే అవకాశం ఉన్నట్లు అంచనా వేసిన కేసుల్లోనూ కమిషన్లు చాలా తక్కువ సందర్భాల్లోనే జరిమానాలు విధించాయి. అయితే ప్రతి కేసులోనూ జరిమానా విధించడం సాధ్యం కాదు; అధికారికి సమాచారం ఇవ్వకపోవడానికి చట్టబద్ధమైన కారణం ఉందా లేదా అన్నది పరిశీలించాలి. అయినప్పటికీ, ఉల్లంఘన జరిగినప్పటికీ జరిమానా విధించకపోవడం పునరావృతమైతే, సమాచార అధికారుల్లో బాధ్యతాభావం తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. ఈ విషయంలో కమిషన్ల నిర్ణయాలు పారదర్శకంగా ఉండాలి; జరిమానా విధించకపోతే కారణాలు స్పష్టంగా నమోదు చేయాలి.

కమిషనర్ల నియామకంలో రాజకీయ ప్రభావం ఉందా?

సమాచార కమిషనర్‌ పదవి స్వతంత్రంగా, నిష్పక్షపాతంగా పనిచేయాల్సిన బాధ్యత కలిగిన పదవి. అందువల్ల నియామక ప్రక్రియలో పారదర్శకత, అర్హత, అనుభవం, ప్రజాజీవితంలో విశిష్టత కీలకం.

చట్టం ప్రకారం కమిషనర్లకు న్యాయం, సామాజిక సేవ, పాత్రికేయం, శాస్త్రసాంకేతిక రంగాలు, పరిపాలన, నిర్వహణ తదితర రంగాల్లో విస్తృత పరిజ్ఞానం, అనుభవం ఉండాలి. రాజకీయ పార్టీతో సంబంధం ఉండకూడదనే అనర్హత నిబంధన కూడా ఉంది. అయితే, ప్రభుత్వాలు నియమించే వ్యక్తుల నేపథ్యాన్ని బట్టి మాత్రమే ప్రతి నియామకాన్ని చట్టవిరుద్ధమని తేల్చలేం. మాజీ ఉన్నతాధికారులు, పాత్రికేయులు, సామాజిక కార్యకర్తలు, ఇతర రంగాల నిపుణులు చట్టం నిర్దేశించిన అర్హతలకు అనుగుణంగా ఉంటే నియమితులు కావచ్చు.

కమిషన్ల స్వతంత్రతపై చర్చ

2019లో సమాచార హక్కు చట్టానికి చేసిన సవరణలు కూడా చర్చనీయాంశమయ్యాయి.అసలు చట్టం ప్రకారం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రధాన సమాచార కమిషనర్లు, ఇతర కమిషనర్ల పదవీకాలం ఐదేళ్లు లేదా 65 ఏళ్ల వయస్సు వరకు ఉండేది. వారి జీతభత్యాలు, ఇతర సేవా నిబంధనలకు చట్టంలోనే నిర్దిష్టమైన ఆధారాలు ఉండేవి.2019 సవరణ ద్వారా పదవీకాలం, జీతభత్యాలు, ఇతర సేవా నిబంధనలను కేంద్ర ప్రభుత్వం నియమాల ద్వారా నిర్ణయించే విధానం తీసుకొచ్చారు. 2019 నిబంధనల ప్రకారం కమిషనర్ల పదవీకాలం మూడేళ్లుగా నిర్ణయించారు.

ఈ సవరణపై విమర్శకులు వ్యక్తం చేసిన ప్రధాన ఆందోళన ఏమిటంటే, కమిషనర్ల పదవీకాలం, సేవా నిబంధనలను నిర్ణయించడంలో కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అధిక నియంత్రణ లభిస్తే సంస్థాగత స్వతంత్రతపై ప్రభావం పడవచ్చని. మరోవైపు, ప్రభుత్వం ఈ మార్పులను కమిషన్ల స్వభావం, విధులకు అనుగుణంగా సేవా నిబంధనలను సర్దుబాటు చేసే చర్యగా సమర్థించింది. ఈ చర్చను పరిశీలించేటప్పుడు రెండు అంశాలు ముఖ్యం: కమిషన్లు స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే పరిస్థితులు ఉండాలి; అదే సమయంలో వాటి పనితీరుపై ప్రజలకు జవాబుదారీతనం కూడా ఉండాలి.

సమాచార హక్కు చట్టం సాధించిన విజయాలు

సమాచార కమిషన్లలో లోపాలు ఉన్నప్పటికీ, ఈ చట్టం వల్ల ప్రజలకు వచ్చిన ప్రయోజనాలను విస్మరించలేం.ప్రభుత్వ రికార్డులకు ప్రజలకు ప్రవేశం గతంలో ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లోని రికార్డుల గురించి తెలుసుకోవడం కష్టంగా ఉండేది. ఇప్పుడు పౌరులు ప్రభుత్వ ఖర్చులు, పథకాల అమలు, లబ్ధిదారుల ఎంపిక, నియామకాలు, టెండర్లు, పెన్షన్లు, రేషన్‌, స్థానిక సంస్థల పనుల గురించి అధికారిక సమాచారం కోరగలుగుతున్నారు.

సంక్షేమ పథకాల అమలుపై పర్యవేక్షణ

ఉపాధి హామీ పనుల రికార్డులు, వేతనాల చెల్లింపులు, రేషన్‌ సరఫరా, పెన్షన్ల మంజూరు వంటి అంశాల్లో సమాచార హక్కు పౌరుల పర్యవేక్షణకు ఉపయోగపడుతోంది. ప్రభుత్వ పథకాల రికార్డులు అందుబాటులో ఉండటం సామాజిక తనిఖీలకు కూడా తోడ్పడుతుంది. అయితే, సమాచార హక్కు ఒక్కటే అవినీతిని నిర్మూలిస్తుందని చెప్పలేం; సమాచారం ఆధారంగా జరిగే విచారణలు, చర్యలు, ప్రజల భాగస్వామ్యం కూడా అవసరం.

ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను ప్రశ్నించే అవకాశం

ప్రభుత్వ నిర్ణయాల వెనుక ఉన్న ఉత్తర్వులు, విధానాలు, ఖర్చుల వివరాలు, ఫైళ్లలో నమోదు చేసిన అధికారిక నిర్ణయాలను తెలుసుకోవడానికి ఈ చట్టం మార్గం కల్పించింది. తద్వారా పౌరులు, పాత్రికేయులు, సామాజిక కార్యకర్తలు ప్రభుత్వ చర్యలను ఆధారాలతో ప్రశ్నించే అవకాశం పొందారు.

అధికారుల బాధ్యతను గుర్తుచేసే వ్యవస్థ

సమాచారాన్ని సకాలంలో అందించకపోతే అప్పీల్‌ చేసుకునే అవకాశం, చట్ట ఉల్లంఘన జరిగిన సందర్భాల్లో జరిమానా విధించే నిబంధన అధికారులపై బాధ్యతను పెంచే సాధనాలు.

సమాచార హక్కు దుర్వినియోగం: వాస్తవం ఎంత?

సమాచార హక్కు చట్టాన్ని ఉపయోగించి కొందరు వ్యక్తులు అధికారులను వేధించడం, వ్యక్తిగత కక్షలు తీర్చుకోవడం, బ్లాక్‌మెయిల్‌కు పాల్పడడం వంటి ఆరోపణలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి. ఈ అంశాన్ని విస్మరించకూడదు. అయితే, దుర్వినియోగానికి సంబంధించిన ఆరోపణలన్నింటినీ నిరూపిత వాస్తవాలుగా పరిగణించడం కూడా సరికాదు. 2011 ఆగస్టు 9న సెంట్రల్‌ బోర్డ్‌ ఆఫ్‌ సెకండరీ ఎడ్యుకేషన్‌ వర్సెస్‌ ఆదిత్య బందోపాధ్యాయ్‌ కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఒక ముఖ్యమైన సూత్రాన్ని స్పష్టం చేసింది.

పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, అవినీతి నిరోధం వంటి లక్ష్యాలకు సంబంధం లేని, విచక్షణారహితమైన లేదా ఆచరణ సాధ్యం కాని సమాచార అభ్యర్థనలు పరిపాలన సామర్థ్యాన్ని దెబ్బతీయవచ్చని కోర్టు హెచ్చరించింది. చట్టాన్ని నిజాయితీగా పనిచేసే అధికారులను వేధించడానికి లేదా బెదిరించడానికి ఉపయోగించరాదని పేర్కొంది.

ఈ తీర్పు సమాచార హక్కును రద్దు చేయాలని చెప్పలేదు. చట్టం ఉద్దేశాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, చట్టబద్ధమైన పరిమితులను గౌరవిస్తూ దాన్ని ఉపయోగించాలని సూచించింది.

దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టడం ఎలా?

– ఒకే సమాచారాన్ని పదేపదే కోరడం, సంబంధం లేని విస్తృత సమాచారం అడగడం వంటి సందర్భాలను చట్టబద్ధంగా పరిశీలించాలి.

– నిజమైన ప్రజా ప్రయోజనంతో దాఖలైన దరఖాస్తులను అనవసరంగా తిరస్కరించకూడదు.

– వ్యక్తిగత గోప్యతకు సంబంధించిన మినహాయింపులను వర్తింపజేసేటప్పుడు చట్టాన్ని అనుసరించాలి.

– బ్లాక్‌మెయిల్‌ లేదా బెదిరింపులకు సంబంధించిన నిర్దిష్ట ఆధారాలు ఉంటే సంబంధిత చట్టాల ప్రకారం చర్యలు తీసుకోవాలి.

– దుర్వినియోగం ఉందనే పేరుతో సాధారణ పౌరుల సమాచార హక్కును పరిమితం చేయకూడదు.

కొంతమంది దుర్వినియోగం చేస్తున్నారనే కారణంతో చట్టాన్ని బలహీనపరచడం ఒక సమస్యకు పరిష్కారం కాదు. నిజమైన దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టడంతో పాటు, ప్రజలకు సమాచారం అందే మార్గాలను మరింత సులభతరం చేయాలి.

 లక్ష్యాలు గొప్పవి.. ఫలితాలు ఎందుకు తక్కువ?

ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యం, కమిషనర్ల నియామకాల్లో జాప్యం, పరిమిత సిబ్బంది, విచారణల మందగమనం వంటి అంశాలు సమాచార హక్కు చట్టం సమర్థతను దెబ్బతీస్తున్నాయని నివేదికలు, కోర్టు ఉత్తర్వులు సూచిస్తున్నాయి.

అయితే, చట్టం ఆశించిన ఫలితాలు పూర్తిగా రాకపోవడానికి ప్రభుత్వాల వైఖరితో పాటు   వ్యవస్థలోని అనేక లోపాలను కార‌ణంగా చెప్పొచ్చు.

ప్రధాన సమస్యలు

  1. కమిషనర్ల నియామకంలో జాప్యం: ఖాళీలు ఏర్పడిన తరువాతే నియామక ప్రక్రియ ప్రారంభించడం వల్ల అప్పీళ్ల పరిష్కారం నిలిచిపోతోంది.
  2. తగిన సిబ్బంది లేకపోవడం: కమిషనర్లు ఉన్నప్పటికీ, కేసుల పరిశీలన, నోటీసులు, రికార్డుల నిర్వహణ, విచారణల కోసం అవసరమైన సహాయక సిబ్బంది కొరత కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు.
  3. జరిమానాల విధింపులో వెనుకంజ: ఉల్లంఘన జరిగిన సందర్భాల్లో చట్టం నిర్దేశించిన బాధ్యతను సమర్థంగా అమలు చేయకపోతే, అధికారులకు చట్టం ఉల్లంఘించినా పెద్దగా పరిణామాలు ఉండవనే భావన ఏర్పడవచ్చు.
  4. వార్షిక నివేదికల ప్రచురణలో నిర్లక్ష్యం: 2024–25 నివేదిక ప్రకారం, 29 కమిషన్లలో 20 కమిషన్లు 2023–24 సంవత్సరానికి సంబంధించిన వార్షిక నివేదికను కూడా ప్రచురించలేదు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణ కమిషన్లు తమ ఏర్పాటైన 2017 నుంచి వార్షిక నివేదికలను ప్రచురించలేదని నివేదిక పేర్కొంది. SNS India
  5. సమాచారాన్ని ముందుగానే బహిర్గతం చేయకపోవడం: సెక్షన్‌ 4 ప్రకారం ప్రభుత్వ సంస్థలు అనేక రకాల సమాచారాన్ని స్వయంగా ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి. ఇది సమర్థంగా అమలైతే దరఖాస్తుల భారం తగ్గే అవకాశం ఉంది.
  6. ప్రజల్లో అవగాహన లోపం: దరఖాస్తు ఎలా చేయాలి, అప్పీల్‌ ఎప్పుడు వేయాలి, ఏ సమాచారం చట్ట పరిధిలోకి వస్తుంది వంటి అంశాలపై అవగాహన పెరగాలి.
  7. ప్రభుత్వ శాఖల్లో రికార్డుల నిర్వహణ సమస్యలు: పాత ఫైళ్లు, అసంపూర్ణ రికార్డులు, డిజిటలైజేషన్‌ లోపాలు సమాచారాన్ని సకాలంలో అందించడాన్ని కష్టతరం చేయవచ్చు.

చట్టాన్ని బలోపేతం చేయడానికి తీసుకోవాల్సిన చర్యలు

21 ఏళ్ల ప్రస్థానం తరువాత సమాచార హక్కు చట్టాన్ని మరింత సమర్థంగా అమలు చేయాలంటే కొన్ని చర్యలు అత్యవసరం.

  1. ఖాళీలను ముందుగానే భర్తీ చేయాలి

కమిషనర్ల పదవీకాలం ముగిసే తేదీని దృష్టిలో ఉంచుకుని ముందుగానే ఎంపిక ప్రక్రియ ప్రారంభించాలి. కమిషన్లు పనిచేయని పరిస్థితి ఏర్పడకుండా చూడాలి.

  1. పెండింగ్‌ కేసులకు ప్రత్యేక ప్రణాళిక

లక్షల సంఖ్యలో పెండింగ్‌ కేసులున్న కమిషన్లలో అదనపు బెంచీలు, అవసరమైన సిబ్బంది, వీడియో విచారణలు, కేసుల ప్రాధాన్య క్రమం వంటి చర్యలను పరిశీలించాలి.

  1. నియామక ప్రక్రియను పారదర్శకంగా నిర్వహించాలి

దరఖాస్తుదారుల అర్హతలు, ఎంపిక ప్రమాణాలు, ఎంపిక కమిటీ నిర్ణయాలు, నియామకానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని చట్టపరమైన పరిమితుల్లో ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి.

  1. జరిమానాలపై స్పష్టమైన నివేదికలు

ఎన్ని కేసుల్లో జరిమానా విధించదగిన ఉల్లంఘనలు గుర్తించారు? ఎన్ని కేసుల్లో జరిమానా విధించారు? విధించకపోతే కారణాలేమిటి? అన్న వివరాలను వార్షిక నివేదికల్లో వెల్లడించాలి.

  1. వార్షిక నివేదికలను తప్పనిసరిగా ప్రచురించాలి

సెక్షన్‌ 25 ప్రకారం నివేదికలను సమయానికి రూపొందించి, సంబంధిత శాసనసభ లేదా పార్లమెంటు ముందు ఉంచాలి. వాటిని వెబ్‌సైట్లలోనూ అందుబాటులో ఉంచాలి.

  1. సెక్షన్‌ 4 అమలుపై ప్రత్యేక దృష్టి

ప్రభుత్వ వ్యయాలు, టెండర్లు, లబ్ధిదారుల ఎంపిక, పథకాల అమలు, నియామకాలు వంటి సమాచారాన్ని ముందుగానే ఆన్‌లైన్‌లో ప్రచురించాలి. దరఖాస్తు చేయకుండానే ప్రజలకు సమాచారం అందేలా చూడాలి.

  1. అప్పీళ్ల స్వీకరణను ప్రజలకు అనుకూలంగా మార్చాలి

అప్పీల్‌లో సాంకేతిక లోపాలుంటే వాటిని సరిదిద్దుకునే అవకాశం కల్పించాలి. చిన్న లోపాల పేరుతో అప్పీళ్లను తుది ఉత్తర్వు లేకుండా తిరిగి పంపే విధానాన్ని సమీక్షించాలి.

  1. సమాచార హక్కు కార్యకర్తలకు రక్షణ

సమాచార హక్కును వినియోగిస్తున్నందుకు బెదిరింపులు లేదా దాడులకు గురయ్యే వ్యక్తుల ఫిర్యాదులపై చట్టప్రకారం చర్యలు తీసుకోవాలి.

  1. ప్రజలకు అవగాహన పెంచాలి

పాఠశాలలు, కళాశాలలు, స్థానిక సంస్థలు, పౌరసంఘాల ద్వారా సమాచార హక్కు వినియోగంపై అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి.

సమాచార హక్కు చట్టం ప్రజలకు కల్పించిన అధికారాన్ని కాపాడాలంటే ప్రభుత్వాలు నియామకాల విషయంలో నిర్లక్ష్యాన్ని విడనాడాలి. సమాచార కమిషన్లు స్వతంత్రంగా, సమర్థంగా పనిచేయాలి. ప్రజలకు సమాచారం అందించాల్సిన అధికారులపై చట్టబద్ధమైన బాధ్యతను అమలు చేయాలి. అదే సమయంలో చట్ట దుర్వినియోగం జరిగితే దానిని కూడా నిష్పక్షపాతంగా అరికట్టాలి.ప్రజాస్వామ్యంలో సమాచారం అనేది కేవలం ప్రభుత్వ రికార్డు కాదు. ప్రజలు తమ పాలకులను ప్రశ్నించడానికి, ప్రభుత్వాన్ని జవాబుదారీగా నిలబెట్టడానికి అవసరమైన సాధనం. ఆ సాధనం ప్రజలకు అందుబాటులో ఉన్నప్పుడే సమాచార హక్కు చట్టం నిజమైన అర్థంలో విజయవంతమైనట్లు భావించాలి.

NEWS AND REFFERANCES AT A GLANCE:

https://www.business-standard.com/amp/article/pti-stories/andhra-government-sets-up-information-commission-117081101798_1.html

https://www.andhrajyothy.com/2026/andhra-pradesh/guntur/new-rti-commissioners-appointed-in-andhra-pradesh-chief-information-commissioner-and-commissioners-take-oaths-vvnp-1486589.html

https://api.sci.gov.in/supremecourt/2019/32947/32947_2019_1_26_68511_Order_10-Feb-2026.pdf

https://www.thehansindia.com/hans/opinion/news-analysis/thankfully-rti-is-alive-and-kicking-1131789

https://indiankanoon.org/doc/1519371/?utm

https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=192088&utm_source=chatgpt.com

https://economictimes.indiatimes.com/news/india/rti-act-turns-21-commissions-choke-on-backlog-appeals-in-tripura-mp-may-be-decided-in-2046/articleshow/134906539.cms

https://www.snsindia.org/wp-content/uploads/2025/10/Report-Card-Key-findings-2025.pdf

https://www.telangana.gov.in/rti/information-commission/?utm

BY RAVIKANTI SRINIVAS

]]> https://dakshinam.org/2026/10/14/%e0%b0%ae%e0%b0%b8%e0%b0%95%e0%b0%ac%e0%b0%be%e0%b0%b0%e0%b1%81%e0%b0%a4%e0%b1%81%e0%b0%a8%e0%b1%8d%e0%b0%a8-%e0%b0%b8%e0%b0%ae%e0%b0%be%e0%b0%9a%e0%b0%be%e0%b0%b0-%e0%b0%b9%e0%b0%95%e0%b1%8d%e0%b0%95/feed/ 0 2027 Suicides and Suicidal Tendencies Among Students are on The Rise https://dakshinam.org/2026/10/12/suicides-and-suicidal-tendencies-among-students-are-on-the-rise/ https://dakshinam.org/2026/10/12/suicides-and-suicidal-tendencies-among-students-are-on-the-rise/#respond Mon, 12 Oct 2026 05:32:49 +0000 https://dakshinam.org/?p=2012 Introductory Memo: A national task force appointed by the Supreme Court has found that 9% of students in higher education institutions in India have suicidal tendencies, while 15% experience severe psychological distress. The nationwide survey of 2.5 lakh students also revealed that 34% feel excluded in their colleges and 32% lack access to counselling or mental health support, although 56% expressed confidence in their college administration. The interim report highlighted issues such as caste-based discrimination, sexual harassment, gender inequality, hostel restrictions, moral policing and linguistic disparities. The findings also raised concerns about academic choices, employment opportunities and examination systems. Meanwhile, student suicides have increased alongside the expansion of higher education, with 14,488 students dying by suicide in 2024, according to the article. In response to these concerns, the task force is considering a common framework to prevent student suicides, improve psychological care, eliminate discrimination, reduce academic and social pressures, and establish transparent and accountable systems in higher education institutions.

Analytical view/ Analysis: Suicide and suicide tendencies among students in higher education sector is increasing. The task force appointed by Supreme Court also is of the same opinion.

A study has found that nine percent of students studying in higher education institutions in India have suicidal tendencies. This finding emerged from a study conducted by a high-level national task force appointed by the Supreme Court following student suicides. The survey also found that 15 percent of students were suffering from severe psychological distress. It is understood that the final report, to be submitted to the Supreme Court on October 31, will contain details of these findings.

The task force studied the mental state of students over the past six months to one year. As many as 34 % of students feel that they are excluded or outsiders in their own colleges. The most encouraging finding is that 56 % of students have confidence in and are satisfied with their college administration. Meanwhile, 32 % pointed out that counselling or expert guidance to address mental health problems and prevent suicidal tendencies is not available in colleges.

The task force had submitted an interim report to the court earlier this year. The interim report highlighted various problems prevailing in higher education institutions. These included deeply rooted social discrimination, sexual harassment in medical and engineering colleges, gender discrimination in academic matters at medical, engineering and law institutions, restrictions in hostels, moral policing, caste-based discrimination against those who secure places in the NEET-UG examinations and JEE rank lists, caste-based humiliation and oppression during admissions, and linguistic disparities in internal assessments, grading and teachers’ attention.

The latest report, however, covered 250,000 students in a nationwide survey. Of these, 67 percent belonged to Scheduled Castes, Scheduled Tribes and other backward classes. Among the students who participated in the survey, concerns about the choice of academic subjects and the availability of employment opportunities were generally evident. Students broadly felt that issues such as the open-book examination system required further analysis. Senior officials of the task force observed that, since only a small percentage of students in the country had been covered by the survey, its findings could only be regarded as preliminary conclusions.

The number of students gaining admission to higher education has surged over the past 10 years. While 29.2 million students enrolled in higher education in 2011, the figure had risen to 43.3 million by 2022. Senior officials of the task force say that a similar increase is evident in the suicide rate among students. According to data from the National Crime Records Bureau, the suicide rate among students in higher education institutions was 26.37 per 100,000 in 2011. By 2022, this had risen to 30.02 per 100,000. In 2024, 14,488 students died by suicide. The suicide rate has increased by 63 % over the past 10 years. Students account for eight percent of all suicides nationwide. Recently, two IIT students died by suicide in Delhi and Mumbai. Last year, 92 students at higher education institutions such as IITs and IIMs died by suicide.

The rising incidence of suicidal tendencies in higher education has compelled the Supreme Court to appoint a special task force. The committee is considering introducing a common framework in higher education institutions to prevent suicidal tendencies and ensure psychological care and support for students. The task force is also considering developing a common action plan to eliminate feelings of inferiority and psychological distress and address the problems faced by students. It is understood that the task force will also recommend the introduction of a transparent and accountable system in higher education institutions.

Reference

  1. Supreme Court Observer https://share.google/atYL97hhcUcdtgbPw
  2. Supreme Court Observer https://share.google/atYL97hhcUcdtgbPw
  3. com https://share.google/imuKnUilAKeIKcOSw
  4. UK https://share.google/7EQ0jn6dQzcxNZTM2
  5. National Crime Records Bureau https://share.google/LXlL6r0giperdrO9w
  6. Ovid https://share.google/NScVzoV8Jt6bVdAAR
  7. The Lancet https://share.google/TPmVTgEv2drR6VAIZ
  8. com https://share.google/UXuLtiheKm05qGfTJ

News at a Glance: Suicide and suicide tendency in higher education sector is increasing .As per the Supreme Court task force’s interim report 15 % students are showing the signs of distress.

By the Numbers: 14,488 students died by suicide in 2024

Academic Insight: Suicide and suicide tendency in higher education sector is increasing. Depression rate also soaring, what are the remedies and rectification measures. Education department should probe.

Social Media Pulse: Local issues and sudden upsurges.

On Our Reading List: Mathrubhumi, Manorama, Indian express, Times of India, Deshabhimani, Janambhumi

Article by: G K Suresh Babu

]]> https://dakshinam.org/2026/10/12/suicides-and-suicidal-tendencies-among-students-are-on-the-rise/feed/ 0 2012 Judges letter on ‘SIR’ raises valid questions https://dakshinam.org/2026/10/10/judges-letter-on-sir-raises-valid-questions/ https://dakshinam.org/2026/10/10/judges-letter-on-sir-raises-valid-questions/#respond Sat, 10 Oct 2026 09:10:39 +0000 https://dakshinam.org/?p=2003 Introductory Memo: 

Usually, we come across various kinds of people behaving differently. It all depends on their priority. However, distinguishing people with hidden agendas was much difficult as they cover themselves with one or other veil as if they are something different. That is what taking place in India. It was time to uncover those purdas so that fact will be there before the public.

Analytical view/ analysis

For long, the opposition is in indigestive situation of Narendra Modi becoming the Prime Minister for the third time, though two years had already passed. The opposition leaders could not succeed despite making all out efforts. Now they are targeting the institutions instead of individuals, with the same target. Leaders and parties may come and go, but if the institutions’ reputation was damaged beyond point that leads to collapse of the entire system.

They are aiming for anarchy in the nation and that will transform the power from the existing hands. At the same time it may not fell in the hands who are wishing for that and a third party, may be controlled by other forces, may grab the power leading to a disaster. We have recent examples in our neighbouring nations.

In a democracy, everyone has a right to question and get answers. But, beyond a logical point it was not acceptable. At present the Election Commission of India (CEC) and Chief Election Commissioner (CEC) are under attack. Leaders from opposition parties are warning of dire consequences once power changes hands. This is nothing short of blackmailing the ECI. They want the entire nation to see the tamasha, while they are playing. Except the ruling National Democratic Alliance (NDA) and Institution itself, there was no one to defend the ECI.

Now, 42 retired judges stepped in questioning the legitimacy of attack on ECI. The words used at ECI and CEC as thieves, puppets, compromised is degrading the level of politicians. The same are the voting machines through which the Congress party came to power in Telangana, Karnataka and Kerala. They wish to cancel the elections of but they are not ready to apply same parameter in these states except at the Centre and where the BJP is in power. Even the courts were blamed at fault when any judgement was not in their favour.

SIR is not new

The Special Intensive Revision (SIR) is not new for India or held for the first time. Section 21(3) of the Representation of Peoples Act, 1951, confers the right to the ECI to conduct the SIR and revise the rolls at any time. The purpose of SIR is simple and direct- Remove the name so the dead, the duplicates entries of the same name, the names of those who shifted their residences to other place and to include the names of eligible citizens. Even the Supreme Court upheld the ongoing process of SIR as legal and valid.

In the name of making wild allegations against the CEC and ECI, the opposition is eroding trust of common public on the system, which results in anarchy, rouge elements taking the control, who are under the influence of vested interests. “Trust is currency of democracy. Tell citizens often enough that their vote does not count, and they stop believing in ballot. When the ballot loses weight, the street gains it. Unrest begins with a narrative. Anarchic and fringe elements occupy the vacuum. Some are homegrown. Some take their cues from beyond borders,” said the letter written by the judges.

They further said, “Citizens must examine the claims before accepting them or sharing them. The protesters must exercise their rights within the framework of the law. Democratic accountability depends in scrutiny that seeks answers and reform that strengthens the system.”

The judges appealed different sections of the society with a caution – Scrutinize and confirm authenticity before trusting and forwarding the same information.

To political parties – Contest elections, do not delegitimize them. Take your grievances to the Commission and Courts with evidences.

To the media: Do not amplify conjuncture and speculation without first scrutinizing and verifying the claims you report. A headline is not evidence, and petition does not make an allegation the truth.

To constitutional bodies: Stand firm, remain transparent, address legitimate concerns with clarity and stay above the political fray.

To our fellow citizens: Verify the facts before acting on them. Do not let anyone convince that your vote is meaningless. Your vote is your voice and its matters.

News at a Glance:

https://newsonair.gov.in/42-former-judges-write-an-open-letter-warn-against-attempts-to-undermine-eci/

https://www.etvbharat.com/en/bharat/sir-row-42-former-judges-write-open-letter-warn-against-bid-to-undermine-eci-enn26100805102

https://www.moneycontrol.com/news/india/42-former-judges-back-cec-gyanesh-kumar-question-vote-theft-claims-amid-sir-row-14047708.html

https://theprint.in/judiciary/sir-row-has-judges-divided-too-justice-bhuyan-to-ex-cji-br-gavai-who-said-what/3066708/

Social media pulse:

https://www.facebook.com/devendra.fadnavis/posts/42-former-judges-have-reaffirmed-the-legality-of-sir-raising-serious-concerns-ov/1713284426821447/

https://www.instagram.com/p/DeOrZJRFS9Q/

https://www.facebook.com/middayindia/posts/forty-two-retired-judges-have-written-an-open-letter-warning-against-attempts-to/1557076983124580/

https://www.facebook.com/cnnnews18/videos/cec-breaking-news/1573661223917687/

]]> https://dakshinam.org/2026/10/10/judges-letter-on-sir-raises-valid-questions/feed/ 0 2003 ఊమర్ ఖలీద్ కేసు వెనుక వాస్తవం ఏమిటి? వాయిదాలు ఎందుకు అడిగారు? https://dakshinam.org/2026/10/03/%e0%b0%8a%e0%b0%ae%e0%b0%b0%e0%b1%8d-%e0%b0%96%e0%b0%b2%e0%b1%80%e0%b0%a6%e0%b1%8d-%e0%b0%95%e0%b1%87%e0%b0%b8%e0%b1%81-%e0%b0%b5%e0%b1%86%e0%b0%a8%e0%b1%81%e0%b0%95-%e0%b0%b5%e0%b0%be%e0%b0%b8/ https://dakshinam.org/2026/10/03/%e0%b0%8a%e0%b0%ae%e0%b0%b0%e0%b1%8d-%e0%b0%96%e0%b0%b2%e0%b1%80%e0%b0%a6%e0%b1%8d-%e0%b0%95%e0%b1%87%e0%b0%b8%e0%b1%81-%e0%b0%b5%e0%b1%86%e0%b0%a8%e0%b1%81%e0%b0%95-%e0%b0%b5%e0%b0%be%e0%b0%b8/#respond Sat, 03 Oct 2026 08:07:19 +0000 https://dakshinam.org/?p=1920 పరిచయం

హిందూ వ్యతిరేక ఢిల్లీ అల్లర్ల కుట్ర కేసులో సెప్టెంబర్ 2, 2020, న ఉమర్ ఖాలిద్, షార్జీల్ ఇమామ్, ఇతరులకు ఢిల్లీ హైకోర్టు బెయిల్ నిరాకరించింది.

లెఫ్టిస్ట్ లాబీ సంకేతం ఇచ్చిన కొద్ది నిమిషాల్లోనే, తమను తాము “లిబరల్ మేధావులు” అని పిలుచుకునేవారు ఉమర్‌ను స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడిగా, షార్జీల్‌ను తప్పుగా అర్థం చేసుకున్న తత్వవేత్తగా, నరేంద్ర మోదీని ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నియంతగా చిత్రీకరించడం ప్రారంభించారు. వారు చెప్పిన ప్రకారం, భారతదేశంలో న్యాయం హత్యకు గురైందని, ప్రజాస్వామ్యం పూడ్చిపెట్టబడిందని, నిరసనను నేరంగా పరిగణించారాణి వారు చెప్పుకొచ్చారు.

 

కానీ ఇక్కడ ఒక్క నిమిషం ఆగండి. ఇది నిజంగా నిజమా… లేక లిబరల్ ప్లేబుక్ నుండి వచ్చిన మరొక కథనమా? ఉమర్ ఖాలిద్ ఉదాహరణనే తీసుకోండి. ఒక క్రూరమైన న్యాయ వ్యవస్థకు బాధితుడిగా ప్రచారం పొందుతున్న ఈ వ్యక్తి, నిజానికి ఏడుసార్లు విచారణ వాయిదాలు కోరి, చివరకు తన సొంత బెయిల్ పిటిషన్‌ను ఉపసంహరించుకున్నాడు. అవును, మీరు విన్నది నిజమే — అతను తన కేసుపై తానే పాజ్ బటన్ నొక్కాడు, ఆపై ఆ ముఠా బాధితులమని ఏడ్చింది. ఇప్పుడు చెప్పండి, నిజంగా న్యాయం కోరే వ్యక్తి అలా ఎందుకు చేస్తాడు? ఒకవేళ ఆ ప్లాన్ న్యాయం పొందడం కాకుండా, కేవలం గందరగోళం సృష్టించడమే అయితే తప్ప!

ఇది ప్రజాస్వామ్యం గురించి కాదు. ఇది నిరసన తెలపడం గురించి కాదు. ఇది అరాచకాన్ని సృష్టించడం, ప్రభుత్వాన్ని బ్లాక్‌మెయిల్ చేయడం, ప్రపంచం దృష్టిలో భారతదేశాన్ని ఒక అరాచక రాజ్యంగా చిత్రీకరించడం గురించి. ఇది లిబరల్ పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క కొత్త రాజకీయ టూల్‌కిట్—వాస్తవాలను తిరస్కరించడం, అబద్ధాలను ఆయుధాలుగా మార్చడం, శాశ్వతంగా బాధితుడి కార్డ్ ఆడటం. అమెరికా వార్తాపత్రికలు పెద్ద పెద్ద కథనాలను ప్రచురిస్తూ, ఉమర్ ఖాలిద్‌కు న్యాయం నిరాకరించబడిందని వర్ణించాయి.

విశ్లేషణాత్మక కోణం

మీరు ఈ మొత్తం వ్యవహారం అర్థం చేసుకోవాలనుకుంటే, ప్రధాన పాత్రధారులైన ఉమర్ ఖలీద్ షార్జీల్ ఇమామ్‌ల గురించి తెలుసుకోవాలి.

ఉమర్ ఖలిద్ – పూర్వ జెఎన్‌యు విద్యార్థి నాయకుడు, లెఫ్ట్-లిబరల్ వర్గం ద్వారా “రాజకీయ ఖైదీ”గా చిత్రీకరించబడ్డాడు. వాస్తవానికి, అతను ఢిల్లీ అల్లర్ల కుట్ర కేసులో నిందితులలో ఒకడు. సిఎఎ వ్యతిరేక నిరసనల సమయంలో అతను చేసిన ప్రసంగాలు శాంతియుత నిరసన గురించి కావు—అవి జాగ్రత్తగా రూపొందించిన రెచ్చగొట్టే వ్యాఖ్యలు. “వీధుల్లో రాకపోకలు ఆపడం,””ప్రత్యక్ష చర్య”లకు అతడు  పిలుపునిచ్చాడు. అవి ప్రజలను రెచ్చకొట్టి హింసకు దారి తీశాయి.

షార్జీల్ ఇమామ్ – సిలిగురి కారిడార్‌ను దిగ్బంధించడం ద్వారా ఈశాన్య ప్రాంతాన్ని భారతదేశం నుండి విడదీయాలని బహిరంగంగా సూచించి వార్తల్లోకి వచ్చిన వ్యక్తి. అవును, ఆ ప్రసిద్ధ “చికెన్స్ నెక్” ప్రసంగం చేసింది అతడే. అతను ట్రాఫిక్ జామ్ గురించి మాట్లాడటం లేదు — భారతదేశ జీవనాడిని తొలగించాలని కోరుకున్నాడు.

దురదృష్టం ఏమిటంటే ఈ ఇద్దరినీ లిబరల్ వర్గాలు ఫాసిజం బాధితులుగా కొనియాడుతున్నాయి. కానీ వారి గతం వేరే విషయం చెప్తోంది. వారు ప్రజాస్వామ్యాన్ని రక్షించే ప్రయత్నంలో లేరు, అశాంతిని రెచ్చగొడుతున్నారు.

వారి అరెస్టు నాటి నుండి, లెఫ్ట్-లిబరల్ వర్గం ఉమర్ ఖలిద్, షార్జీల్ ఇమామ్‌లను కాపాడటానికి కుట్రలు చేస్తోంది. అయితే విభిన్నమైన కథనాలను ప్రచారం చేసిన మునుపటి ప్రయత్నాలలా కాకుండా, ఈసారి వారు ఒకే స్క్రిప్ట్‌ను ఎంచుకున్నారు—మోదీ ప్రభుత్వం ద్వారా బెయిల్ నిరాకరించబడిన నిస్సహాయ “బాధితులు”గా వారిని చిత్రీకరించడం.

కానీ ఇదో అనుకోని మలుపు తిరిగింది. వారు ఏం చేద్దామనుకున్నారన్న విషయం రాజకీయ నాయకుల వల్ల కాకుండా స్వయంగా న్యాయ వ్యవస్థ ద్వారా బయటపడింది.

మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి డి.వై. చంద్రచూడ్ ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ బర్ఖా దత్‌‌తో జరిగిన ఒక ఇటీవలి ఇంటర్వ్యూలో ఎటువంటి దాపరికాలు లేకుండా నిజాలను బహిర్గతం చేశారు. ఉమర్ ఖాలిద్ బెయిల్ పిటిషన్‌లో వరుస వాయిదాలు, జాప్యాలు న్యాయవ్యవస్థ వైఫల్యం కాదని, డిఫెన్స్ టీమ్ కావాలని చేసిన వ్యూహాత్మక జాప్యమని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

ప్రతిసారీ వాదనలు వినిపించే బదులు డిఫెన్స్ టీమ్ మరింత సమయం కోరింది. ఆ కేసుపై పూర్తిస్థాయిలో వాదనలు వినే దశకు వచ్చినప్పుడు పిటిషన్‌ను సైలెంట్‌గా ఉపసంహరించుకున్నారు.

సీనియర్ అడ్వకేట్ కపిల్ సిబల్ నేతృత్వంలోని ఉమర్ ఖాలిద్ లీగల్ టీమ్ అక్టోబర్ 2023, ఫిబ్రవరి 2024 మధ్య సుప్రీంకోర్టును వ్యూహాత్మక జాప్యాలకు వేదికగా మార్చింది. పద్నాలుగు విచారణలు జాబితాలో చేర్చారు. అందులో ఏడు విచారణలు నిందితుల స్వంత కోరికపైనే వాయిదా వేయపడ్డాయి. ఇది జాగ్రత్త కోసం చేసినది కాదు. ఇది ఒక ప్రణాళికాబద్ధమైన నాటకం. ప్రజల సానుభూతి సంపాదించడానికి కొత్త వ్యూహం రచించారు. తమంతట తాము కోరుకున్న కేసు వాయిదాలను ‘ఒక నిస్సహాయ కార్యకర్త న్యాయవ్యవస్థ ఆలస్యం’  కింద నలిగిపోతున్నాడనే కథనం ప్రచారంలోకి తీసుకు వచ్చారు. చాలామంది ఇదే నిజమని నమ్మారు. వాస్తవాలు వారి దృష్టికి రాలేదు.

బెయిల్ పిటిషన్ ను ఫిబ్రవరి 2024 లో ఆకస్మికంగా ఉపసంహరించుకున్నారు. “పరిస్థితుల్లో మార్పు వచ్చింది” అని సిబల్ చెప్పారు. ఆ నాటకం దాని లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చింది. మళ్లీ ట్రయల్ కోర్టుకు వెళ్లి కథను కొత్తగా ప్యాక్ చేయడానికి సమయం వచ్చింది. నెలల తరబడి వాయిదాలు, సమయానుకూల ఉపసంహరణలు, మీడియా ప్రచారాలు—అన్నీ పర్ఫెక్ట్‌గా సరిపోయాయి. నిందితుడైన ఖాలిద్ కాస్త  న్యాయవ్యవస్థ కారణంగా ఒక పోరాట యోధుడు అయ్యాడు.

కానీ ఇక్కడ కథనంలో ఒక పెద్ద లోపం ఉంది: జాప్యాలే నిజమైన సమస్య అయితే, అక్టోబర్ 2022లో ఢిల్లీ హైకోర్టు తిరస్కరించిన తర్వాత ఉమర్ ఖాలిద్ ఏప్రిల్ 2023లో సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించడానికి ఆరు నెలలు ఎందుకు వేచి చూశాడు? వ్యవస్థ నెమ్మదిగా ఉందా — లేక బాధితుడి కథనాన్ని నిర్మించడానికి ఇది కావాలని చేసిన జాప్యమా?

ఫోరమ్ షాపింగ్: బెంచ్-హంటింగ్ గేమ్

వాయిదాలు కోరడం ఒక్కటే ట్రిక్ కాదు. ఖాలిద్ టీమ్ చట్టంలో అత్యంత పాతదైన ‘ఫోరమ్ షాపింగ్’ గేమ్‌ను ఆడింది—అంటే తమ వాదనకు అనుకూలంగా ఉండే బెంచ్ ముందుకు కేసు వెళ్లేలా చూసుకోవడం.

ఫోరమ్ షాపింగ్ అనేది ఒక వ్యాజ్యదారుడు తనకు అనుకూలమైన తీర్పు వస్తుందనే ఆశతో అందుబాటులో ఉన్న బహుళ కోర్టులు లేదా అధికార పరిధుల నుండి నిర్దిష్ట కోర్టును కావాలని ఎంచుకునే విధానం. వారు ఎక్కువ సానుభూతి సంపాదించడం కోసం ఈ బెయిల్ పిటిషన్‌ను ఇతర UAPA కేసులతో జత చేయడానికి ప్రయత్నించారు. అది పనిచేయనప్పుడు, వాటిని విడదీయాలని, వేరే బెంచ్‌కు కేటాయించాలని ఒత్తిడి చేశారు. లాయర్ల ఉత్తరాలు, వాదనలు—అన్నీ “సరైన” న్యాయమూర్తి శోధనలోనే సాగాయి.

డిసెంబర్ 2023 నాటికి, ఈ నాటకాలు బహిరంగమయ్యాయి. ఖాలిద్ బెయిల్ పిటిషన్‌ను జస్టిస్ బేలా త్రివేది ముందుకు రావడంపై ప్రశాంత్ భూషణ్ ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తూ అప్పటి సీజేఐ డి.వై. చంద్రచూడ్‌కు లేఖ రాశారు. దుష్యంత్ దవే, అభిషేక్ మను సింఘ్వి కూడా ఈ గ్రూప్ లో చేరారు. సత్యేందర్ జైన్ బెయిల్ విచారణను సైతం మళ్లించి సింఘ్వి ఇది “అక్రమం” అని ఆరోపించారు.

సీజేఐ చంద్రచూడ్ ఏమాత్రం వెనక్కి తగ్గలేదు: “ఆరోపణలు చేయడం, లేఖలు విసరడం చాలా సులభం” అని ఆయన స్పష్టం చేశారు. సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా మరింత తీవ్రంగా స్పందిస్తూ: ఇలాంటి లేఖలకు ఉత్తమ ప్రతిస్పందన వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయడమే అన్నారు.

వాయిదాల విచిత్రం: కానీ వాయిదాలు మాత్రం పడుతూనే ఉన్నాయి:

జనవరి 17, 2024: ఎస్జీ అందుబాటులో లేనందున వాయిదా పడింది.

జనవరి 24, 2024: కపిల్ సిబల్ మరొక వాయిదా కోరారు. సహజంగానే, అది మంజూరు అయింది.

అదే రోజు, జస్టిస్ బేలా త్రివేది, జస్టిస్ ఉజ్జల్ భుయాన్ బెంచ్ ముందర ప్రతివాదులు విచారణ ఆపడానికి ఇంకో కారణం చెప్పారు. దానికి కూడా అంగీకరించింది.

ఈ పోరాటం నిజంగా న్యాయం కోసమే అయితే, కపిల్ సిబల్, ఆయన బృందం కోర్టు గదిలోకి అడుగుపెట్టి, కేసు వాదించి, సాక్ష్యాలను ప్రశ్నించి తీర్పు కోసం వేచి ఉండేవారు. న్యాయం అలాగే  సాధ్యం అవుతుంది. కానీ ఇక్కడ ఏం జరిగింది ? రాజకీయ నాటకం నుండి వచ్చిన ఒక ప్లేబుక్: ప్రతి సందర్భంలోనూ విచారణలను ఆలస్యం చేయడం, నిందను న్యాయవ్యవస్థపైకి నెట్టడం, పిటిషన్లను తమ ఇష్టానుసారం ఉపసంహరించుకోవడం, ఆపై “రాజకీయ వేధింపులు” అని ఏడుస్తూ మీడియా ముందరకు పరుగెత్తడం. ఇది చట్టపరమైన పోరాటం కాదు; కోర్టులో గెలవడానికి కాకుండా, హెడ్‌లైన్స్‌లో గెలవడానికి రాసిన నాటకం.

ఇది కేవలం ఉమర్ ఖాలిద్ బెయిల్ గురించి మాత్రమే కాదు. ఇది అంతకంటే పెద్ద విషయం — భారతీయ వ్యవస్థల విశ్వసనీయతను దెబ్బతీసేందుకు జరుగుతున్న క్రమబద్ధమైన ప్రయత్నం.

వామపక్ష వాదులనుండి, వారు మద్దతు ఇచ్చేవారు, వారికి మద్దతు ఇచ్చేవారినుండి ఇంతకు మించి ఆశించలేం.

తీర్పులు తమనుకున్న దాని ప్రకారం రానప్పుడు న్యాయవ్యవస్థపై దాడి చేయడం, చట్టాలు అమలవుతున్నప్పుడు ప్రభుత్వాన్ని నియంతృత్వ ప్రభుత్వంగా ముద్ర వేయడం, ఆపై అనుకూలమైన ఉత్తర్వు వచ్చినప్పుడు అదే వ్యవస్థను ప్రశంసించడం. ఇది వారు ఎంపిక చేసుకున్న ఒక ప్రక్రియ. దీని లక్ష్యం  ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం కాదు, దాన్ని బలహీనపరచడం.

అంతిమ లక్ష్యం స్పష్టం: ప్రజల నమ్మకాన్ని దెబ్బతీయడం, గందరగోళాన్ని సృష్టించడం, విచ్ఛిన్నమైన గణతంత్ర రాజ్యంగా చిత్రీకరించడం.

News at a glance

  1. OpIndia: Denial of bail to Umar Khalid a ‘travesty of justice’? Conspirators’ delay tactics explained
  2. OpIndia: Delhi Riots 2020 – High Court rejects bail pleas of Umar Khalid, Sharjeel Imam
  3. The Hindu: Bail plea highlights – Prosecution opposed Khalid, Imam applications
  4. Moneycontrol: Ex-CJI Chandrachud questions repeated adjournments in Khalid bail case
  5. Lawchakra: Former CJI DY Chandrachud highlights defense adjournments in Khalid case
  6. LawBeat: Umar Khalid moves Supreme Court for bail in Delhi Riots case
  7. Swarajya: Delhi High Court rejects bail pleas of Khalid, Imam in conspiracy case

By the Numbers

The Legal Timeline

  • Sessions Court: Bail filed → denied in 8 months
  • High Court: Bail dismissed in 6 months
  • Supreme Court: Khalid’s team requested 7 adjournments out of 14 hearings after waiting 6 months to approach SC
  • Sessions Court (post-SC withdrawal): Bail again rejected in under 3 months

Clear story: delays were engineered by the defense, not the courts.

Academic insight

Delhi High Court Judgment PDF: Umar Khalid & Sharjeel Imam Bail Case

Social Media pulse

https://x.com/UnSubtleDesi/status/1890255522810720699?s=20

https://x.com/AbhishBanerj/status/1962895584135942147?s=20

Source

https://www.vayuveg.com//Encyc/2025/9/11/umar-khalid-bail-plea-leftist-anti-hindu-delhi-riots-jnu-anti-caa-barkha-dutt.php

]]> https://dakshinam.org/2026/10/03/%e0%b0%8a%e0%b0%ae%e0%b0%b0%e0%b1%8d-%e0%b0%96%e0%b0%b2%e0%b1%80%e0%b0%a6%e0%b1%8d-%e0%b0%95%e0%b1%87%e0%b0%b8%e0%b1%81-%e0%b0%b5%e0%b1%86%e0%b0%a8%e0%b1%81%e0%b0%95-%e0%b0%b5%e0%b0%be%e0%b0%b8/feed/ 0 1920 79 percent of those who die by suicide in Kerala are Hindus https://dakshinam.org/2026/09/23/79-percent-of-those-who-die-by-suicide-in-kerala-are-hindus/ https://dakshinam.org/2026/09/23/79-percent-of-those-who-die-by-suicide-in-kerala-are-hindus/#respond Wed, 23 Sep 2026 07:16:01 +0000 https://dakshinam.org/?p=1845 Introductory Memo: Kerala continues to report a suicide rate significantly higher than the national average, with 10,865 suicide deaths recorded in 2024, according to the data cited above. Men accounted for the majority of deaths, while unemployment, family problems, illness, financial difficulties, and substance use were among the reported contributing factors. Thiruvananthapuram recorded the highest number of suicides in the state, with family problems identified as a major reported cause. The figures highlight the need for stronger community support, early mental-health intervention, suicide-prevention services, and coordinated action by local governments and social organisations to support people facing severe emotional, social, and financial difficulties.

Analytical view/ Analysis: Hindu community is not getting a social protection to avoid suicide. There should be some community plans to protect the Hindu people from problems and to give a helping hand.

79 percent of those who die by suicide in Kerala are Hindus

79 percent of those who die by suicide in Kerala are Hindus. 10.3 percent are Christians and 9.7 percent are Muslims. Psychologists and social scientists assess that the lack of religious cohesion among Hindus and the failure to ensure mutual support adequately are the reasons why the highest number of suicides occur from the Hindu community. Experts say that the strong influence of Muslim and Christian churches, their supportive approach in social and economic matters, and suicide prevention measures are the reasons that help deter them from suicide. The latest data released in this regard is from 2024. At the national level, Kerala itself has the highest percentage of suicides.

The average suicide rate in Kerala’s population is 30.2 per one lakh. The national average is only 12.2. Kerala’s suicide rate is at least two and a half times the national average. In Kerala, the largest number of people die by suicide due to unemployment. It is assessed that not getting attractive employment despite having higher education is becoming a cause of suicide. Experts point out that in Kerala’s family system, the inferiority complex or social questioning faced by unemployed men also affects suicide. Men account for 82 percent of total suicides. A study by the central government’s Crime Records Bureau makes it clear that the majority of them are married. In 2024, 10,865 people died by suicide in Kerala. Of these, 8865 were men. Kerala ranks fourth in the number of people who died by suicide. A total of 1,70,746 people died by suicide in India. The highest number of suicides occurred in Tamil Nadu, 19,965. While 13,151 people died by suicide in Karnataka and 10,975 in Telangana, Kerala is in the next fourth position. Andhra, where 8302 people died by suicide, is in fourth place.

At the national level, most people died by suicide following family problems. Police investigations have found that family problems were the cause of suicide for 37.5 percent of people. Illness was the reason for 17.9 percent of people to die by suicide. Drug use, alcohol consumption, financial problems, and unemployment are also cited as causes of suicide. The age group in which the highest number of people died by suicide is between 18 and 30 years. Those between 30 and 45 years are next. Psychologists and social scientists assess it as a very notable phenomenon that most of those who died by suicide were daily wage workers. Compared to 2023, suicides in Kerala have decreased slightly. In 2023, 10,972 people died by suicide. In 2022, 10,162 people did.

In Kerala, the highest number of suicides has occurred in the capital district, Thiruvananthapuram. Kollam, which was previously in first place, has now moved to second place. The suicide rate in the capital is 16.8 per lakh. In 2024, 479 people died by suicide in the capital. The previous year, it was 410 people.

Unlike the causes of suicide at the national level, family problems are the most important cause of suicide in the capital. Of the 479 deaths, 225 were following family problems. While incurable diseases and illnesses led to the suicides of 94 people, drugs and alcohol consumption led to the suicides of 30 people. 14 people died by suicide following cancer. While 17 people died in the capital following mental illness and 19 following financial collapse and debt, 23 people died by suicide in the capital city due to disappointment in love. Social scientists opine that the increasing tendency toward suicide in Kerala, which has the highest levels of education and women’s education in India, should be examined and measures should be taken. Local self-government institutions and social movements need to take the initiative in this. Experts also say that the campaign should be strengthened in such a way that the maxim that suicide is not a solution to anything can reach the thoughts of those trying to die by suicide themselves amid a breakdown.

Reference

  1. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2802372/
  2. NCRB Data on accidents and suicides
  3. https://share.google/EArtGZJ1xSQ4caOgc
  4. https://share.google/c7iK92U3dpjRSDZul
  5. Medindia https://share.google/kw2nilfD9oGxJsDzw
  6. https://share.google/0k4ZqKCwKrocGRnBz
  7. Mathrubhumi https://share.google/73GiSoHeb1y7D81gv
  8. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/suicide-rate-higher-among-men-says-study/article69744710.ece

Hindusthan Samachar Malyalam https://share.google/nr1LLmBh58owEM5lY

News at a Glance: In Kerala’s suicide 79 % are Hindus

By the Numbers: 10,865 suicide happened in 2024.10540 are Hindus

Academic Insight: Study on the cause what is the reasons of other communities are not resorting suicide.

Social Media Pulse: Nil

On Our Reading List: Times of India, Mathrubhumi, Manorama, Madhyamam, Indian express, Pioneer, Janmabhumi

]]> https://dakshinam.org/2026/09/23/79-percent-of-those-who-die-by-suicide-in-kerala-are-hindus/feed/ 0 1845 Habits are hard to change, like family planning! https://dakshinam.org/2026/09/19/habits-are-hard-to-change-like-family-planning/ https://dakshinam.org/2026/09/19/habits-are-hard-to-change-like-family-planning/#respond Sat, 19 Sep 2026 11:19:24 +0000 https://dakshinam.org/?p=1818 Introductory Memo

Some decisions taken by the policy makers, may be with good intentions, proves costly. These decisions becomes norms in the society and no one dares to come out of it due to various reasons including fear of being looked by the society. Then comes the next phase-    Pay a heavy price for what you did. The family planning is one such issue.

Analytical view/analysis

There is an old saying- Habits are hard to change. That is a fact coming to not only individuals but also for the societies as well. The current live example is the freebies extended by various state governments and the competitive aspirations of political parties to compete each other.

A report – ‘The Ghost of Population Past: How Population Control Persists in India’ prepared by an Economic Advisory Council to the Prime Minister in September, 2026, stated that it was hard to reverse the policy of ‘family planning’ and Andhra Pradesh stands as an example for that. Sanjeev Sanyal, Aakanksha Arora and Virat Singh prepared the 63- page report. The report talks about the new demographic reality, the Chinese warning, misplaced incentives and the need of the hour. Reversing small family norms not easy, says EAC-PM Study

Far below than replacement

“The national total fertility rate (TFR) of India is 1.9, well below replacement fertility. In the absence of Bihar and Uttar Pradesh, the TFR stands at 1.6. This is comparable to Northern Europe (1.5) and the United States (1.6). The demographically mature Southern states, namely Andhra Pradesh (1.4), Telangana (1.5), Karnataka (1.5), Kerala (1.3) and Tamil Nadu (1.3), alongside states like West Bengal (1.3), Punjab (1.4), Goa (1.6), Himachal Pradesh (1.5), Sikkim (1.0), Maharashtra (1.4), and Delhi (1.2), have been below replacement fertility for over two decades now. With a median age of almost 35 years, these states are demographically closer to ageing economies like the United States (39), than to our national median age of 30 years. The annual number of births in India peaked at roughly 29.3 million in 2001. It has reduced by one fifth since then, to about 23.2 million births in 2023. At the current juncture, India is at the same level of births it had about fifty years ago in 1974,” says the report.

Incentives for sterilization, even now

The surprising part of the policy is that 80 per cent of all fiscal allocations for incentives and compensations are towards sterilization, even today. As per the policy, the ASHA workers directed to limit the population for which they are extended with economic benefits. “Our collective fears of a population explosion, even in high fertility States are misplaced. We have to overcome our population control mindset and align our policy objective with new demographic reality. The historical experience of other countries shows that once fertility declines below a behavioural tipping point, and alters social norms, it is very difficult to reverse,” said the report.

The members of the council recommended – ending sterilization linked incentive payments, repealing motivational linked payments, rolling back population control rituals and rules, and redefining administrative mandates.

“We are not against the family planning for reasons of health, child spacing or personal preference. The Central argument of our paper is that population control is no longer relevant as an objective of state policy. Our family planning policies need to reflect the new demographic needs,” said he members of the Advisory Council.

China has introduced One Child Policy (OPC) in 1980 and continued till 2016, more than the relevant period. China’s experience is a cautionary tale for us to keep in mind when examining the current administrative paradox in India.

Media at a glance

End Sterilization linked-linked incentive payments, roll back population control rules – EAC -PM

https://theprint.in/economy/end-sterilisation-linked-incentive-payments-roll-back-population-control-rules-eac-pm/3044721/

India’s birth falls to 1974 level

https://www.businesstoday.in/india/story/indias-births-fall-to-1974-levels-eac-pm-urges-india-to-end-old-population-control-rules-now-556393-2026-09-18

Social media pulse

https://x.com/sanjeevsanyal/status/2100255676597731496

Our reading list

https://eacpm.gov.in/wp-content/uploads/2026/09/The_Ghost_of_Population_Past_EACPM_final.pdf

  • R.Avadhani

]]> https://dakshinam.org/2026/09/19/habits-are-hard-to-change-like-family-planning/feed/ 0 1818 The political debate and changing lives of Muslim women – 2 https://dakshinam.org/2026/09/19/the-political-debate-and-changing-lives-of-muslim-women-2/ https://dakshinam.org/2026/09/19/the-political-debate-and-changing-lives-of-muslim-women-2/#respond Sat, 19 Sep 2026 10:47:06 +0000 https://dakshinam.org/?p=1814 UDF Succumbing to Religious Fundamentalism?

The controversy soon moved beyond the original statement and became a political confrontation.

The extremist faction within Samastha and one faction of the Muslim League came out against Chief Minister V. D. Satheesan, who took a strong position against Kanthapuram’s remarks. The statement and the reactions from Muslim organizations and leaders opened a wider discussion about the lives, living conditions and education of Muslim women in Kerala.

Although Satheesan initially remained silent, he later criticized Kanthapuram at a press conference following a Cabinet meeting. He said the argument that women’s entry into the public sphere would cause great destruction belonged to the 19th century.

Satheesan also referred to the historical position of women during the time of the Prophet and cited his wives Khadija and Aisha. He pointed out that Khadija was a major executive and that Aisha played a prominent role in the military history of early Islam.

These references angered sections of Samastha and the Muslim League.

A group of Samastha leaders, led by MLA K P Noushad Ali, arrived at Cliff House to meet the Chief Minister. Satheesan’s press conference had also been posted on social media with a headline indicating his disagreement with Kanthapuram’s position. Samastha demanded that the post be removed, while its youth wing issued a threat demanding this.

The Kerala Muslim Jamaath also demanded that Satheesan withdraw his statement and apologise. It argued that criticising Kanthapuram was not befitting the office of the Chief Minister and asked Satheesan to study Islamic history, the Quran and the history of the Prophet.

The statement was subsequently removed from Facebook. BJP state president Rajeev Chandrasekhar publicly supported Satheesan against the pressure from Samastha and sections of the Muslim League.

Satheesan, however, later reiterated that he stood by his disagreement with Kanthapuram. He said he had no complaint about Samastha criticizing him and that the public was free to judge the controversy.

The political confrontation also brought attention to a much larger social reality.

Discussions and investigations following the controversy indicated that many Muslim girls did not accept the position that women should remain at home and submissive. The question was particularly significant in education.

At the national level, the proportion of Muslim girls reaching undergraduate, postgraduate and higher courses remains low compared with several other countries. The figure of two to five percent for India, compared with higher proportions in countries such as Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia and Qatar, and 42 percent in the United States presents the facts.

In Kerala, the situation is different in important aspects. In 2022-23, 25 percent of girls enrolled for studies compared with 16 percent of boys. At the national level too, girls have surpassed boys in the number entering postgraduate courses and doctorates. The number of girls is 154,878 compared with 108,526 boys.

Dr Liaquat Ali, principal of Nadapuram Government College, argued that expecting women in 21st-century India to live as women did in the social conditions of Arabia 1,400 years ago was not practical.

Employment provides another dimension. 13.8 percent of Muslim women in Kerala obtained government jobs, compared with 1.8 percent across India.

At the same time, allegations have emerged that even Muslim women who enter employment face attempts to impose discipline and pressure in the name of religious instruction. Restrictions mentioned include travelling alone, requirements relating to clothing, and opposition to women appearing on public platforms.

There has also been resistance from within the Muslim community against attempts to make hijab and purdah compulsory or more widespread.

Voluntary organisations working within the Muslim community have reported women coming forward to demand rights relating to property, worship, education and employment.

The debate has therefore moved beyond one cleric’s statement. It has become a point of discussion on whether religious interpretations should determine the extent to which women can study, work, travel, participate in cultural activities and appear in public.

The response of Muslim girls during Onam has become an important part of this debate. Girls wearing traditional Kerala attire and scarves, irrespective of caste or religion, participated in Onam games and dances in colleges across the state.

Social observers have described this development as the beginning of a new “Jasmine Revolution”.

That description points to the central change running through the entire controversy: Muslim women are increasingly becoming participants in public life rather than merely subjects of a debate conducted by religious and political leaders.

(Tomorrow: Who decides the freedom of Muslim Women?)

  • GK Suresh Babu

]]> https://dakshinam.org/2026/09/19/the-political-debate-and-changing-lives-of-muslim-women-2/feed/ 0 1814